WETERYNARIA
Wnętrostwo

Tekst: dr n. wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Foto: Paulina Dudzik

Wnetrostwo.jpgMianem wnętrostwa (łac. cryptorchismus) określa się występujące u samców zaburzenie rozwojowe przy zstępowaniu jąder, polegające na pozostawaniu jądra lub obu jąder poza workiem mosznowym. Jest to wrodzona wada występująca u wszystkich ras koni. Aby w pełni zrozumieć tę patologię, niezbędna jest znajomość struktur anatomicznych narządu płciowego ogiera oraz jego rozwoju płciowego.

Narządy płciowe ogiera składają się z kilku części, tj. jąder, najądrzy, nasieniowodów, powrózka nasiennego, dodatkowych gruczołów płciowych, cewki moczowej i prącia.

Jądra

W jądrach odbywa się produkcja plemników oraz męskiego hormonu testosteronu. Pojedyncze jądro ogiera waży ok. 200-220 gram i ma średnio 10 cm długości, 7 cm szerokości i 5 cm grubości. Ma kształt owalny i wyróżnia się w nim dwa końce – dogłowowy i doogonowy, dwie krawędzie – najądrzową (dogrzbietową) i wolną oraz dwie powierzchnie – boczną i przyśrodkową. U ogiera jądra ułożone są horyzontalnie, tzn. oś długa jądra przebiega równolegle do osi długiej tułowia. Zrąb jądra tworzy tkanka łączna oraz zraziki wraz z przewodami nasieniotwórczymi, które tworzą sieć jądra. Każde jądro jest otoczone grubą błoną białawą oraz osłonkami pochwowymi. Jądra mieszczą się w uchyłku skóry zwanym moszną.

Najądrze

Najądrze zbudowane jest z przewodu o bardzo krętym przebiegu o długości ok. 70-80 m. Anatomicznie dzieli się je na trzy części: głowę, trzon i ogon. Najądrze umieszczone jest na dogrzbietowej krawędzi jądra, czyli tuż pod brzuchem. Na biegunie dogłowowym jądra ułożona jest głowa najądrza, a na biegunie doogonowym zlokalizowany jest ogon najądrza. Pomiędzy zaś znajduje się trzon najądrza. W najądrzach odbywa się dojrzewanie plemników, wyprodukowanych w jądrach. Cały proces trwa ok. 5-10 dni.

Nasieniowód

Jest rozprostowanym przedłużeniem przewodu najądrza, który bierze udział w ejakulacji nasienia. Nasieniowody uchodzą w grzbietowej części cewki moczowej na wzgórku moczowym. Wraz z naczyniami i nerwami zaopatrującymi jądra i najądrza tworzą powrózki nasienne.

Powrózek nasienny

Powrózek nasienny rozciąga się od krawędzi jądra do pierścienia pachwinowego, a poprzez kanał pachwinowy wchodzi do jamy brzusznej. Kanał pachwinowy jest strukturą, która przebija ścianę brzucha pomiędzy partiami mięśni i powięzi. Jest pewnego rodzaju łącznikiem pomiędzy jamą brzuszną a uchyłkiem skóry – moszną. Wyróżnia się w nim dwa pierścienie: wewnętrzny – od strony jamy brzusznej oraz zewnętrzny – od ściany brzucha. U ogiera główną zawartość kanału pachwinowego stanowi powrózek nasienny.

W skład powrózka wchodzi tętnica oraz żyły odprowadzające krew z jądra i najądrza. Naczynia te przeplatają się między sobą, tworząc splot wiciowaty. Odgrywają one szczególną rolę w termoregulacji, utrzymując temperaturę jąder o kilka stopni niższą od temperatury ciała. Jest to niezbędne dla prawidłowej spermatogenezy (czyli wytwarzania plemników). Poza nasieniowodem i naczyniami powrózek tworzy również mięsień dźwigacz jądra, naczynia limfatyczne oraz nerwy.

Cewka moczowa męska (kanał moczopłciowy)

Jest długim przewodem rozpoczynającym się przy ujściu pęcherza moczowego, a kończącym się na wyrostku cewkowym prącia. Stanowi wspólny przewód dla moczu i nasienia.

Więcej przeczytasz w czerwcowym numerze "Koni i Rumaków".