WETERYNARIA
Wady wrodzone u źrebiąt

Tekst: dr n. wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Zakład Patofizjologii, Wydział Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu
Foto: Paulina Dudzik-Deko

Wady_wrodzone.jpgWady wrodzone to nieprawidłowości nabyte w czasie życia płodowego, objawiające się zazwyczaj w pierwszych dniach życia źrebięcia. Można je podzielić na letalne, uniemożliwiające przeżycie noworodka lub poddające się leczeniu. Wady te mogą być uwarunkowane genetycznie (dziedziczne) lub przez czynniki zewnętrzne (czynniki toksyczne, choroby przebyte przez matkę). Należy jednak pamiętać, że niektóre choroby genetyczne mogą ujawnić się w późniejszym okresie życia. Często skrupulatnie przeprowadzone badanie noworodka po porodzie, umożliwia wczesne rozpoznanie wad wrodzonych. Do najczęściej występujących należą tyłozgryz, przetrwały moczownik czy też przykurcze ścięgien i stawów.

Tyłozgryz

Tyłozgryz jest częstym wrodzonym zaburzeniem, charakteryzującym się różnicą w długości szczęki i żuchwy. Żuchwa jest krótsza od szczęki, w związku z czym brak jest kontaktu między górnymi i dolnymi siekaczami. Zaburzenie to częściej spotykane jest u samców. Początkowo tyłozgryz nie wpływa na stan kliniczny zwierzęcia. Z czasem jednak w wyniku nierównomiernego ścierania się zębów dochodzi do wytworzenia ostrych krawędzi i haków. Wymaga to regularnego tarnikowania. Jeżeli źrebię rodzi się z dużego stopnia tyłozgryzem może to prowadzić do trudności z ssaniem i pobieraniem stałego pokarmu.

Przetrwały moczownik

Moczownik jest przewodem, przez który w czasie życia płodowego mocz jest odprowadzany z pęcherza moczowego płodu do jamy omoczni. Łączy on wierzchołek pęcherza moczowego z pępkiem. W momencie porodu struktura ta powinna ulec zamknięciu, a mocz od tej pory powinien być wydalany przez cewkę moczową. Jeżeli to nie nastąpi mocz wydostaje się przez pępek. Niekiedy może dojść do otwarcia zamkniętego moczownika na skutek zakażenia okolicy pępka. Zdarza się tak u źrebiąt zalegających z powodu posocznicy. W leczeniu stosuje się antybiotykoterapię, płukanie pępka chlorheksydyną lub preparatami z jodem. Przetrwały moczownik zamykany jest za pomocą przyżegania, kriochirurgii lub zabiegu operacyjnego.

Brak odbytu

Źrebięta w pierwszych 24 godzinach po porodzie wyglądają na normalnie rozwinięte. Jednak stopniowo ich stan ogólny zaczyna się pogarszać, gdyż kał i gaz gromadzący się w jelitach doprowadza do rozwoju objawów kolkowych i powiększenia obrysu jamy brzusznej. Jedyną formą leczenia jest zabieg operacyjny, który w nielicznych przypadkach zakończony jest sukcesem. Rokowanie zależne jest od długości brakującego odcinka jelita.

Zespół białego źrebięcia

Jest dziedziczną wadą wrodzoną występującą u źrebiąt posiadających letalny gen białego umaszczenia. Podłożem tego zaburzenia jest brak zwojów nerwowych w jelicie biodrowym i okrężnicy, co skutkuje brakiem perystaltyki i niedrożnością jelit. Jest to zaburzenie genetyczne autosomalne, recesywnie uwarunkowane. Oznacza to, że ze skrzyżowania dwóch heterozygotycznych nosicieli tego genu, jeden na czterech jego potomków będzie homozygotyczny lub chory.

Wada ta dotyczy koni o maści typu Overo, która często występuje u koni rasy American Paint Horses lub innych tj. Quarter Horse, Pinto, amerykański koń wierzchowy. Białe źrebięta innych ras nie są dotknięte tą wadą.

Większość chorych źrebiąt rodzi się całkowicie białych o jasnych tęczówkach oka. W ciągu 24 godzin rozwijają się objawy kolkowe, które nie ustępują po podaniu leków rozkurczowych. Widoczne jest wzdęcie brzucha i brak oddawania kału. Z racji, iż choroba jest nieuleczalna, chore zwierzęta poddawane są eutanazji.

Zespół lawendowego źrebięcia (młodzieńcza padaczka)

Zaburzenie to występuje głównie u koni arabskich i krzyżówek z tymi końmi. Choroba pojawia się u źrebiąt normalnie rozwijających się w wieku kilku tygodni do kilku miesięcy. Poza objawami neurologicznymi, najbardziej widoczne jest rozjaśnienie sierści. W niektórych przypadkach kolor sierści jest wyraźnie opalizujący, srebrny do jasnolawendowego. W leczeniu stosuje się leki przeciwdrgawkowe, z wiekiem źrebięta wyrastają z tej choroby.

Więcej przeczytasz w czerwcowym numerze miesięcznika "Konie i Rumaki".