Weterynaria
Syndrom Wobblera

Tekst i foto: lek. wet. Alicja Iwaszko-Simonik

wobbler_1.jpgKonie dotknięte syndromem Wobblera (ang. Wobbler syndrome) charakteryzują się brakiem koordynacji ruchowej spowodowanej nietypowym rozrostem kręgów szyjnych, które uciskają na rdzeń kręgowy. Choroba najczęściej ujawnia się u młodych koni, objawiając się potykaniem i upadaniem zwierzęcia, co stwarza niebezpieczeństwo dla jeźdźca podczas użytkowania.

Syndrom Wobblera to zespół wrodzonych wad kręgosłupa szyjnego przebiegających z objawami neurologicznymi. Choroba ta dotyczy najczęściej młodych koni ras gorącokrwistych, tj. Quarter Horse, Morgan lub koni pełnej krwi angielskiej. Jedynie u koni ras miniaturowych ta jednostka chorobowa nie została zdiagnozowana. Syndrom Wobblera rozpoznawany jest także u psów ras dużych oraz olbrzymich, tj. dogów, bernardynów czy też dobermanów. Choroba ta częściej występuje u osobników płci męskiej i zazwyczaj stwierdza się ją u zwierząt szybko rosnących i nad wymiar wyrośniętych jak na swój wiek.

Pod nazwą syndromu Wobblera kryje się kilka jednostek chorobowych, określanych wspólnie spondylopatią szyjną, mielopatią zwężeniową kręgosłupa szyjnego lub zniekształceniem kręgów szyjnych (ang. cervical vertebral malformation – CVM). U koni wyróżnia się głównie dwie postacie, tj. niestabilność kręgów szyjnych (ang. cervical vertebral instability – CVI) oraz zwężenie kręgów szyjnych (ang. cervical static stenosis – CSS). Niestabilność kręgów szyjnych (CVI) diagnozowana jest u koni w wieku 4-12 miesięcy i powoduje dynamiczny ucisk na rdzeń kręgowy, najczęściej między trzecim a piątym kręgiem szyjnym. Wymieniona nieprawidłowość może być spowodowana zmianą wielkości, kształtu lub pozycji wyrostków stawowych. Prawdopodobnie tkanka miękka w celu zapewnienia i umocnienia stabilności stawów kręgowych ulega proliferacji. W wyniku tego dochodzi do przerostu więzadła międzyłukowego, grzbietowego więzadła podłużnego lub grzbietowego pierścienia włóknistego, co może wywołać ucisk na rdzeń kręgowy. Natomiast druga postać syndromu Wobblera, tj. zwężenie kręgów szyjnych (CSS) diagnozowana jest u koni w nieco późniejszym okresie, czyli między 12. a 36. miesiącem życia. Zaburzenie to polega na zwężeniu lub spłaszczeniu kanału rdzeniowego, które u koni występuje najczęściej między piątym a siódmym kręgiem szyjnym.

 

Przyczyny

Dokładna etiologia syndromu Wobblera nie została poznana, choć uważa się, iż główną rolę odgrywają tu czynniki genetyczne. Sugeruje się, że wiele czynników może mieć związek ze spondylopatią szyjną, np. predyspozycje genetyczne, nieodpowiednia dieta, szybki wzrost, urazy mechaniczne lub kombinacja wszystkich wymienionych.

Wykazano, że konie o długiej szyi są predysponowane do wystąpienia choroby. Duża i ciężka głowa może wywierać nietypowy nacisk na okolicę środkową i doogonową kręgosłupa szyjnego. Osobniki płci męskiej trzy razy częściej zapadają na tę chorobę niż klacze. Dokładna przyczyna nie jest znana. Prawdopodobnie wynika to z różnicy w gospodarce hormonalnej i wpływu estrogenów i testosteronu na tempo wzrostu organizmu.

Opisywano również wpływ żywienia na zwiększenie częstości występowania zaburzeń w odcinku szyjnym. Źle zbilansowana pasza o dużej ilości białka, węglowodanów oraz nieodpowiedniej proporcji wapnia i fosforu przyczynia się do nadmiernego wzrostu i zaburzeń rozwojowych oraz deformacji w obrębie kości i stawów.

Uszkodzenie nerwów może być spowodowane przez urazy mechaniczne kręgosłupa szyjnego, np. podczas upadku zwierzęcia. Innymi czynnikami powodującymi uszkodzenie nerwów mogą być także wirusy (np. herpeswirusy) lub pasożyty (Sarcocystis neurona). Podobne objawy mogą występować także przy zapaleniu nerwów, obecności guza nowotworowego lub wściekliźnie.

 

Objawy

Wszelkie zmiany w obrębie kręgów szyjnych, np. zwężenie kanału kręgowego, skutkują uciskiem na rdzeń kręgowy i korzonki nerwowe, powodując wystąpienie objawów neurologicznych. Do głównych symptomów należą skurcze spastyczne mięśni (ciągłe lub przerywane, napadowe), zaburzenia równowagi (tzw. ataksja, zespół chwiejności), zmiany w obrębie skóry unerwianej przez uszkodzone nerwy. Zaburzenia ruchowe najczęściej dotyczą kończyn miednicznych. Zwierzę wyraźnie kuleje, porusza się z szeroko rozstawionymi kończynami. W zaawansowanych przypadkach konie poruszają się, ciągnąc tylne kończyny z silnie ugiętymi stawami pęcinowymi. Powoduje to otarcia i zranienia okolicy koronki oraz zdarcie puszki kopytowej. Zauważalne jest także potykanie i upadanie zwierzęcia, co stwarza niebezpieczeństwo dla idącego obok człowieka, a tym bardziej jeźdźca. Objawy te są szczególnie widoczne podczas podchodzenia konia pod górę oraz schodzenia w dół lub w ruchu po małych kołach. Natomiast stojąc w bezruchu, zwierzę krzyżuje nogi. Do innych dodatkowych objawów należą osłabienie i spadek masy ciała.

Więcej o syndromie Wobblera, m.in. jakie są przyczyny tego schorzenia, przeczytasz w lutowym wydaniu "Koni i Rumaków".