Weterynaria
Dlaczego trzeba dbać o końskie zębyZeby.jpg


Tekst: lek. wet. Agnieszka Bestry
Foto: Paulina Dudzik

W Polsce panuje powszechne przekonanie, że problem z zębami u koni w ogóle nie istnieje, a wzywanie lekarza stomatologa jest zbędnym wydatkiem. W poniższym artykule pokrótce przedstawimy, dlaczego trzeba dbać o zęby naszego podopiecznego i jakie mogą być konsekwencje zaniedbań.

Zęby konia charakteryzują się tym, że przez cały okres jego życia zmieniają się bardzo dynamicznie. A można to zaobserwować podczas wyrastania i wymiany zębów z mlecznych na stałe oraz w procesie stopniowego przesuwania się korony rezerwowej zęba (część tkwiąca w zębodole) w kierunku światła jamy ustnej. Na podstawie wyglądu uzębienia, a zwłaszcza siekaczy, ze sporą dokładnością można określić wiek konia, bowiem wyrzynanie się zębów, ich wymiana i ścieranie odbywają się bardzo regularnie.
Żeby zrozumieć potrzebę dbania o zęby naszego podopiecznego, pokrótce przypomnijmy skład uzębienia konia, jego funkcję. Wspomnimy także o ocenie wieku konia.

Koń, zarówno w żuchwie, jak i w szczęce, ma po sześć siekaczy, dwa środkowe – cęgi, sąsiadujące z nimi z obu stron – średniaki, natomiast skrajne zwane są okrajakami.
Siekacze służą do chwytania pokarmu. Występują one jako zęby mleczne (bielsze i mniejsze) oraz jako stałe.

Na powierzchni trącej zębów siecznych znajdują się charakterystyczne wgłębienia, zwane rejestrami. Źrebięciu już w kilka dni po urodzeniu lub jeszcze w okresie prenatalnym wyrzynają się cęgi. Średniaki pojawiają się między 4.-6. tygodniem życia, a okrajaki między 6.-9. miesiącem. Roczne źrebię ma więc komplet zębów siecznych oraz starte rejestry na cęgach. Rejestry na średniakach znikają, kiedy koń ma półtora roku, a na okrajakach, kiedy ma dwa lata.
Wymiana zębów u koni rozpoczyna się, gdy osiągną 2,5 roku. I tak – najpierw wypadają mleczne cęgi, potem średniaki – koń ma wtedy 3,5 roku, na końcu w wieku 4,5 roku – okrajaki. Pięcioletni koń ma już wszystkie zęby sieczne stałe i wyrośnięte.
W chwili wyrznięcia się zębów stałych rejestry w siekaczach żuchwy mają głębokość 6 mm, a w siekaczach szczęki 12 mm. Siekacze konia ścierają się z szybkością 2 mm na rok, ponieważ jednak do 12. roku życia zęby stale rosną, ich wysokość w tym czasie nie zmienia się, zmienia się tylko głębokość rejestrów, następuje ich ścieranie. Warto dodać, iż głębokość rejestrów w szczęce jest dwukrotnie większa niż w żuchwie i ścieranie się powierzchni trącej zaczyna się od żuchwy. I to na tej podstawie ocenimy dokładnie wiek konia, ale tylko do ok. 12. roku życia. Po tym czasie wiek konia jesteśmy w stanie określić tylko na podstawie kształtu powierzchni trącej zęba.

Najczęstsze problemy związane z zębami:

- ostre krawędzie szkliwa
- haki i garby na pierwszych i ostatnich zębach policzkowych
- zgryz falisty
- zgryz schodkowy
- wolne przestrzenie między zębami
- kamień nazębny

Ostre krawędzie szkliwa

Pojawiają się jako wynik nierównomiernego i niepełnego ścierania się powierzchni zębów trzonowych i przedtrzonowych, a występują na zębach górnych od strony policzkowej oraz na zębach dolnych od strony języka. Jeśli są nieznacznych rozmiarów, nie sprawiają większych kłopotów. Problem pojawia się dopiero w chwili, gdy długie i ostre krawędzie zaczynają uszkadzać błonę śluzową jamy ustnej. Koń, pobierając pokarm, za każdym razem przygryza sobie policzek niezmiernie ostrą krawędzią, co doprowadza do powstawania bolesnych nadżerek. Ból, jaki się pojawia, powoduje wypluwanie pokarmu, mamlenie siana, utratę masy ciała przy zachowaniu prawidłowej diety oraz syndrom „policzków chomika” – polegający na nabieraniu jak największej ilości ziarna, które podczas przeżuwania wypada z pyska. Jest to tzw. próba żucia „ziarnem o ziarno”.

O pozostałych dolegliwościach związanych z zaniedbaniami stomatologicznymi czytaj w lutowym numerze "Koni i Rumaków"