WETERYNARIA
Sarkoidoza koni

Tekst: dr n. wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Zakład Patofizjologii Wydział Medycyny Weterynaryjnej
Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu

Foto: stock.chroma.pl

Sarkoidoza.jpgSarkoidy są guzami skóry, klasyfikowanymi do łagodnych nowotworów, które jednak mogą naciekać sąsiadujące tkanki, ale nie dają przerzutów do innych narządów wewnętrznych. Sarkoidy są najczęściej występującymi nowotworami skóry u koni. Szacuje się, że stanowią prawie połowę wszystkich nowotworów u tego gatunku zwierząt, natomiast w grupie nowotworów skóry częstotliwość ich występowania wynosi aż 90%. Sarkoidy występują również u osłów i mułów. Nie wykazano predyspozycji rasowych, płciowych, wpływu sposobu utrzymania czy też umaszczenia koni na powstawanie sarkoidów. Najczęściej choroba stwierdzana jest u koni 2-3-letnich.

Etiologia

Choroba znana jest od dawna. Po raz pierwszy została opisana w literaturze weterynaryjnej w 1936 r. Przyczyna powstawania tego rodzaju nowotworu nie jest znana, choć istnieją teorie o pochodzeniu wirusowym, jak i genetycznym. Prawdopodobnie choroba ma podłoże dziedziczne. Analizując przypadek sarkoidozy u danego osobnika, okazuje się, że duża część spokrewnionych z nim koni także cierpiała na ten rodzaj nowotworu. Wywodzi się on z fibroblastów, czyli komórek tkanki łącznej. Doniesienia w literaturze mówią o roli papilomawirusów (ang. bovine papillomavirus BPV typu 1, jak i typu 2) w rozwoju tych guzów. Nie stwierdzono natomiast, aby na rozwój sarkoidów miał wpływ koński papilomawirus związany z brodawczycą. Sam kontakt z wirusem nie wystarczy jednak, aby doszło do powstania nowotworu. Istotną rolę pełni status immunologiczny konia, miejscowe urazy oraz wspomniane czynniki genetyczne. Uszkodzenia skóry stanowią bramę wejścia dla wirusów. Wirusy po wniknięciu do organizmu namnażają się w komórkach naskórka, co powoduje jego przerost (hiperplazję) i powstawanie fibroblastycznych guzów.

Objawy kliniczne

Sarkoid może przybierać różne formy: od litych guzków, brodawkowatych, uszypułowanych narośli do wrzodziejących guzów o wyglądzie „dzikiego mięsa”. Nowotwór ten ma tendencje do naciekania skóry i tkanki podskórnej, jednak przerzuty w tym przypadku właściwie nie występują. Koń, u którego pojawiają się takie zmiany, nie wykazuje objawów ogólnych. Sarkoid nie swędzi i nie boli, jest właściwie wadą kosmetyczną. Miejscami najczęstszego występowania są głowa, szyja, piersi, okolica mostka, brzuch i uda (rysunek).

Choroba występuje w sześciu postaciach klinicznych:

1) postać płaska, utajona

Jest to najłagodniejsza i najbardziej powierzchowna postać choroby. Objawy kliniczne dotyczą skóry wokół warg, oczu i karku. Ostrożne omacywanie ujawnia małe, podnaskórkowe guzki lub łuski na powierzchni skóry. W miejscach zmian włos wypada, a guzek przyjmuje wielkość od 2 do 5 milimetrów. Guzki rosną bardzo powoli. Postać ta może trwać nawet 15 lat, a tylko w niektórych przypadkach przekształcać się w agresywniejszą formę.

2) postać brodawkowata

Sarkoid ten dotyczy głównie części twarzowej oraz pachwin. W miejscach występowania pojawiają się brodawkowate zmiany, wyłysienia, hiperkeratoza. Czasami widoczne są wrzodziejące ogniska.

3) postać guzowata

Najczęściej pojawia się w okolicy pachwinowej i oczodołowej. Zmiany przybierają wielkość od 5 do 20 milimetrów. W tej postaci wyróżnia się dwa podtypy A i B, zależne od przesuwalności guza.

4) postać fibroblastyczna

Forma ta występuje w pachwinach, na dystalnych częściach kończyn oraz w okolicy oczodołowej. Postać ta ma tendencję do owrzodzeń i naciekania okolicznych tkanek. Mogą pojawić się sączenie i wtórne infekcje. Często ten rodzaj sarkoidu rozwija się w miejscu ran, również chirurgicznych. Postać ta dzieli się na typ 1 (uszypułowany) i typ 2 (nieuszypułowany).

5) Postać mieszana

Najczęściej lokalizuje się w pachwinach i na przyśrodkowej części uda, na twarzowej części głowy i w okolicy oczu. Postać ta jest formą przejściową pomiędzy postacią brodawkowatą a fibroblastyczną lub guzowatą.

6) Postać złośliwa

Występuje na twarzowej części głowy, szczęce, łokciach, przyśrodkowej części ud. Często rozwija się w miejscach urazów. Charakteryzuje się agresywnymi guzami wyczuwalnymi przy omacywaniu. Zmiany te mogą ulec owrzodzeniu, a okoliczne węzły chłonne powiększeniu.

Więcej przeczytasz w sierpniowym wydaniu miesięcznika "Konie i Rumaki".