baner_sklep_215x215.jpg

Reakcje alergiczne u koniAlergie_2.jpg

Tekst: lek. wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Foto: Paulina Dudzik

Alergia jest negatywną reakcją organizmu na różnego rodzaju alergeny środowiskowe, pokarmowe lub podawane leki. Choroba ta może objawiać się u konia na różne sposoby, tj. świądem, zaczerwienieniem, pokrzywką i obrzękiem. Ostrzejsze reakcje mogą prowadzić do zaburzeń układu oddechowego i krążenia, zagrażając życiu zwierzęcia.

Alergia, inaczej nadwrażliwość, jest nadmierną odpowiedzią immunologiczną organizmu na substancje zewnątrzpochodne zwane alergenami. Alergeny są substancjami, które w warunkach prawidłowych i u zdrowych osobników nie wywołują żadnej reakcji. Do powstania odczynów alergicznych może prowadzić ekspozycja na różnego rodzaju antygeny, tj. pyłki roślin, zarodniki pleśni, kurz, roztocza, ukąszenia owadów, cząstki ściółki lub składniki paszy, kosmetyki, maści, środki piorące, metale, barwniki. Do wywołania reakcji alergicznej potrzebny jest co najmniej dwukrotny kontakt ustroju z danym alergenem. Pierwszy kontakt prowadzi do uczulenia organizmu i wytworzenia swoistych przeciwciał i/lub uczulonych limfocytów. W tym okresie nie występują jeszcze objawy kliniczne choroby. Podczas następnego kontaktu (tzw. wyzwalającego), dochodzi do reakcji alergenu ze swoistymi przeciwciałami i/lub uczulonymi limfocytami i wyzwolenia zmian chorobowych. Nadwrażliwość może być również wywołana czynnikami wewnątrzpochodnymi (pochodzącymi z własnego organizmu), tzw. autoantygenami. Alergia jest chorobą nabytą, ale można dziedziczyć skłonność do jej występowania.

W medycynie wyróżnia się cztery typy reakcji alergicznych, w zależności od mechanizmów biorących w nich udział.

Typ I – natychmiastowy, anafilaktyczny

W reakcji tej biorą udział immunoglobuliny klasy IgE wytworzone po pierwszym kontakcie z antygenem. W wyniku związania się alergenu z tymi przeciwciałami dochodzi do uwolnienia histaminy z komórek. Substancja ta jest odpowiedzialna za wywołanie gwałtownego odczynu alergicznego – wstrząsu anafilaktycznego. Ten typ reakcji alergicznej może zagrażać życiu, gdyż powoduje skurcz oskrzeli i zaburzenia układu krążenia. Drugą, łagodniejszą formą tego typu nadwrażliwości jest atopia. Atopia jest genetyczną skłonnością do nadmiernej produkcji przeciwciał IgE w odpowiedzi na alergeny. Dokładny mechanizm jej dziedziczenia wciąż nie został poznany. Najczęstszymi jej objawami jest świąd, pokrzywka i zaczerwienienie.

Typ II – cytotoksyczny

Jest efektem łączenia się przeciwciał klasy IgG lub IgM krążących we krwi ze specyficznymi antygenami na powierzchni tkanek. Prowadzi to do uszkodzenia i śmierci komórek, na których znajdują się te antygeny. Przykładami mogą być reakcje polekowe, które są jednak rzadkie i ustępują po odstawieniu leku, niedokrwistości hemolityczne na tle autoimmunologicznym, przetoczenie krwi niezgodnej grupowo czy też choroba hemolityczna źrebiąt noworodków.

Typ III – wywołany przez kompleksy immunologiczne

Na skutek połączenia antygenu z przeciwciałem dochodzi do tworzenia się krążących we krwi kompleksów immunologicznych, które odkładają się w ścianach naczyń lub innych tkankach. Kompleksy te wywołują odczyn zapalny i często powodują zapalenia kłębuszków nerkowych. Do tego typu reakcji alergicznej należy choroba posurowicza, czyli patologiczna reakcja na antygeny obcego gatunkowo białka, np. po podaniu surowicy przeciwtężcowej. Choroba rozwija się w ciągu 4-14 dni po podaniu surowicy, objawiając się gorączką, bólami i obrzękiem stawów.

Typ IV – późny

Nadwrażliwość typu późnego pojawia się 24 do 48 godzin po kontakcie z antygenem. Jest odczynem typu komórkowego, zależnym od swoiście uczulonych limfocytów T, a także makrofagów, które kontaktują się ze specyficznym antygenem. Nie jest wywoływana przez przeciwciała. Do tego typu alergii zalicza się nadwrażliwość kontaktową, inaczej wyprysk kontaktowy, a także stosowaną u ludzi i bydła próbę tuberkulinową przy diagnostyce gruźlicy.

Najczęściej występujące reakcje alergiczne u koni

U koni mamy najczęściej do czynienia z alergiami skórnymi, pokarmowymi, na ukąszenia owadów, negatywnymi reakcjami polekowymi oraz reakcjami układu oddechowego. Objawy chorób alergicznych są często do siebie podobne, a niektóre konie cierpią na kilka rodzajów alergii jednocześnie. Z tego względu diagnostyka przyczyn jest dość problematyczna. Do powstania odczynów alergicznych może prowadzić ekspozycja na różnego rodzaju alergeny, tj. pyłki roślin, zarodniki pleśni, kurz, roztocza, ukąszenia owadów, cząstki ściółki lub składniki paszy, miejscowo stosowane środki lecznicze i pielęgnacyjne, środki piorące, metale.

Więcej o reakcjach alergicznych, m.in. atopowym zapaleniu skóry i egzemie letniej przeczytasz w czerwcowym numerze "Koni i Rumaków"