HODOWLA I CHÓW
Przekątny problem kończyn u konia

Tekst: Maria Soroko
Foto: Paulina Dudzik

Termo.jpgKontuzje aparatu ruchu ciała konia są główną przyczyną eliminacji z czynnego użytkowania sportowego. Szczególnie często kontuzje kończyn są związane z procesami zapalnymi stawów, ścięgien, mięśni oraz więzadeł. Procesom naprawczym towarzyszy długotrwały czas powrotu konia do pełnej sprawności fizycznej. Wraz z pojawieniem się kontuzji kończyny często ujawnia się problem prawidłowej pracy kończyny do niej przekątnej. Napięcia i osłabienia mięśni czy stawów powstałe w kontuzjowanej kończynie zaburzają pracę mięśni czy stawów kończyny do niej przekątnej. Dochodzi do zaburzeń zakresu ruchu diagonalnych kończyn oraz kręgosłupa jako struktury łączącej pracę kończyn miednicznych oraz piersiowych. Nieprawidłowej pracy układu mięśniowo-szkieletowego towarzyszą procesy zmian ukrwienia tkanek, które można kontrolować w oparciu o pomiary temperatury powierzchni ciała za pomocą techniki termograficznej.

Przekątne problemy kończyn

Istnieje powiązanie pomiędzy motoryką pracy przekątnych kończyn a pracą kręgosłupa. Jest to związane z biomechaniką ciała konia. Ruch zainicjowany przez kończynę miedniczną angażuje mięśnie, ścięgna i więzadła leżące wzdłuż kręgosłupa do przenoszenia ruchu na przekątną kończynę piersiową. Wykazano to w wielu publikacjach poświęconych szczegółowym badaniom nad fizjologią pracy aparatu ruchu ciała konia (Denoix 1999; Faber i wsp. 2001). Przykładem diagonalnie pracujących kończyn jest chód konia w kłusie oraz galopie. Kłus jest dwutaktowym stabilnym chodem, w którym koń naprzemiennie stawia przekątne pary kończyn: prawą miedniczną – lewą piersiową oraz lewą miedniczną – prawą piersiową. Natomiast w trzytaktowym galopie koń, galopując z prawej kończyny, w pierwszej fazie obciąża lewą miedniczną, w drugiej fazie obciąża równocześnie przekątne kończyny: prawą miedniczną i lewą piersiową, a w trzeciej, ostatniej fazie, obciąża prawą kończynę piersiową.

Dlatego też zaistniała kontuzja kończyny przyczynia się do zaburzenia motoryki pracy kończyny do niej przekątnej, powodując brak czystości chodów obu kończyn (fot. 1). Koń początkowo przejawia sztywność podczas treningu i potrzebuje długiej rozgrzewki. Widoczne jest usztywnienie, brak skrętności oraz słabe zaangażowanie kończyn miednicznych. W miarę upływu czasu koń zaczyna być nierówny, pokazując asymetrię wykroku.

Związane jest to z tym, że organizm konia funkcjonuje jako jedna całość. Spadek efektywności pracy jednej struktury pociąga za sobą zmiany w funkcjonowaniu układu mięśniowo-szkieletowego w innych częściach ciała. Przypadki te dotyczą najczęściej ścięgien, powięzi, więzadeł oraz mięśni kończyn oraz kręgosłupa.

Termografia

Metodą pomocną w identyfikowaniu przekątnych problemów kończyn konia jest odczyt powierzchniowej temperatury ciała za pomocą techniki termograficznej. Jej działanie opiera się na pomiarze energii elektromagnetycznej emitowanej z powierzchni ciała i przekształceniu jej na wartość temperatury. Wynikiem pomiaru jest termogram (fot. 2), który jest graficznym odwzorowaniem powierzchniowego rozkładu temperatury ciała. Obraz utworzony jest w skali kolorów światła, gdzie różne barwy odwzorowują odpowiednie zakresy temperatury. Utworzona mapa rozkładu temperatur na powierzchni ciała obrazuje fizjologiczną pracę tkanek całego organizmu.

Udowodniono przydatność techniki termograficznej w medycynie weterynaryjnej przy diagnozowaniu ochwatu, ropnego zapalenia kopyta, zapalenia ścięgna, więzadła, stawu nadgarstkowego i stępu oraz kręgosłupa. Potwierdzono również możliwości diagnostyczne wczesnych stanów zapalnych przed wystąpieniem klinicznych oznak schorzeń w dolnych partiach kończyn.

Zwiększenie ukrwienia tkanek jest również identyfikacją zmian fizjologicznych zachodzących w organizmie ciała konia. Naciągnięcia mięśni, ścięgien, więzadeł czy napięcia, obciążenia i osłabienia tkanki mięśniowej, powodują wytwarzanie przez tkankę innego strumienia ciepła. Wpływa to na zmianę temperatury zarówno samej tkanki, jak i tkanek otaczających.

Wszechstronne możliwości termografii oraz jej wysoka czułość pozwalają na wykrycie nawet najmniejszych zmian temperaturowych w organizmie konia, umożliwiając lokalizację nie tylko miejsc zapalnych w kontuzjowanej kończynie, ale również zmiany ukrwienia tkanek w przekątnej kończynie oraz w kręgosłupie.

Interpretacja i lokalizacja miejsc problematycznych związana jest z odwoływaniem się do symetrii rozkładu temperatur na ciele konia. Dlatego dokładna znajomość wzorca ukrwienia organizmu pozwala na bezbłędne wykrywanie zmian chorobowych i fizjologicznych. Jedynym utrudnieniem oceny stanu zdrowia na podstawie rozkładu temperatur jest pojedynczy kręgosłup.

W artykule zostały opisane trzy przypadki koni z przekątnymi problemami kończyn. Wyniki badań termograficznych były potwierdzone w zabiegach masażu mięśniowo-powięziowego lub w badaniach weterynaryjnych.

Więcej przeczytasz w styczniowym numerze "Koni i Rumaków".