WETERYNARIA
Posocznica u źrebiąt

Tekst: dr n. wet. Alicja Iwaszko-Simonik, Zakład Patofizjologii – Wydział Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu
Foto: Paulina Dudzik-Deko

Posocznica.jpgPosocznica (sepsa, sepsis, septicaemia) jest to ogólnoustrojowa reakcja zapalna (ang. systemic inflammatory response syndrome – SIRS) wywołana zakażeniem, której towarzyszy uszkodzenie tkanek i narządów. Przyczyną posocznicy mogą być bakterie, wirusy, grzyby lub pasożyty. Do zakażenia źrebięcia może dojść zarówno przed porodem, w trakcie porodu, jak i po urodzeniu. Posocznica charakteryzuje się zakażeniem wielonarządowym, niewydolnością układu krążenia, oddechowego i moczowego oraz zaburzeniami metabolicznymi i układu nerwowego. Umieralność źrebiąt z powodu – sepsy jest wysoka i wynosi od 30 do 60%. Ogólnoustrojową reakcję zapalną u koni rozpoznaje się na podstawie kilku objawów klinicznych i wyników laboratoryjnych:

1)      podwyższonej temperatury ciała ponad 39oC lub spadku do ok. 37oC,

2)      zwiększonej częstości oddechów ponad 30/min,

3)      podwyższonej liczby leukocytów ponad 12 tys/ul krwi lub obniżonej poniżej 4 tys/ul

Najczęstszym czynnikiem etiologicznym są bakterie Gram-ujemne, w szczególności Escherichia coli. Do innych należą bakterie z rodzaju Klebsiella, Enterobacter, Salmonella, Proteus, Actinobacter, Pseudomonas. Natomiast z bakterii Gram-dodatnich dominują Streptococcus, Staphylococcus i Enterococcus.

Czynniki ryzyka rozwoju posocznicy mogą leżeć po stronie klaczy, jak i po stronie noworodka. Do czynników matczynych należą przede wszystkim różnego rodzaju infekcje dróg rodnych klaczy, np. zapalenie pochwy. Głównymi patogenami wywołującymi te infekcje są paciorkowce β-hemolityczne, gronkowce, E. coli, Chlamydophila psitaci oraz klebsielle. Wrotami zakażenia przed porodem jest łożysko i naczynia pępowinowe. Możliwe jest również przedostanie się zarazków przez szyjkę macicy i błony płodowe.

Do czynników od strony noworodka należą zaburzenia transportu biernego przeciwciał klasy IgG z siary. Wpływ na to ma zarówno poziom przeciwciał w samej siarze, który powinien wynosić ok. 70g/l, jak również czas pobrania siary przez źrebię tuż po porodzie. Rodzi się ono praktycznie z brakiem odporności, której nabiera dopiero po napiciu się siary. Wchłanianie immunoglobulin z przewodu pokarmowego noworodka jest najintensywniejsze w ciągu 2-6 pierwszych godzin życia i zanika zupełnie po 24 godzinach. Jeśli w tym okresie źrebię nie przyjmie siary dobrej jakości w odpowiedniej ilości, może być zagrożone rozwojem posocznicy. Immunoglobuliny siarowe są transportowane z przewodu pokarmowego do krwi za pomocą komórek nabłonka jelit cienkich. W ciągu pierwszej doby życia przestrzenie te są otwarte dla przeciwciał, ale jednocześnie daje to możliwość przedostawania się drobnoustrojów chorobotwórczych do krwioobiegu noworodka. Po porodzie zakażenie mogą powodować zarazki obecne w środowisku stajni, tj. Actinobacillus equi, Streptococcus zooepidermicus, Salmonella spp, Klebsiella spp, E coli, Staphylococcus aureus. Wrotami zakażenia mogą być pępek, nos, jama ustna oraz błony śluzowe oczu.

Objawy

Stopień i szybkość rozwoju choroby jest uzależniony od rodzaju bakterii, które cechują się różną zjadliwością oraz uwalnianiem toksyn, a także okresu, w którym doszło do zakażenia źrebięcia. Jeśli do zakażenia doszło podczas porodu, to posocznica może rozwinąć się już w ciągu kilku pierwszych godzin życia (12-36 godzin). Natomiast jeśli źrebię ulegnie zakażeniu kilka dni po porodzie, to objawy chorobowe mogą wystąpić nawet do miesiąca od urodzenia.  

U źrebiąt zakażonych przed porodem już w kilka godzin po urodzeniu mogą pojawić się pierwsze objawy. Początkowo są one nieswoiste i polegają na osłabieniu żywotności i zaburzeniu pobierania siary. Niedobór pokarmu prowadzi do odwodnienia i spadku poziomu cukru we krwi, co skutkuje zaleganiem noworodka. W późniejszym okresie widoczne są objawy odoskrzelowego zapalenia płuc, biegunki i zaburzenia neurologiczne. Charakterystycznymi objawami posocznicy, czyli ogólnoustrojowej reakcji zapalnej są wysoka gorączka, przyspieszone tętno i  oddechy, przekrwienie i wybroczyny na błonach śluzowych. Stopień choroby zależy od rozległości zakażenia organizmu. W przypadku braku leczenia sepsa prowadzi do wstrząsu septycznego w następstwie uszkodzenia oraz niewydolności układu krążenia oraz innych narządów. Efektem końcowym tych zaburzeń jest śmierć źrebięcia.

Więcej przeczytasz w kwietniowym numerze miesięcznika "Konie i Rumaki".