Zrebak_1.jpgPosocznica źrebiąt

Tekst: Marta Kaliciak
Foto: Piotr Filipiuk

Infekcje bakteryjne, do których dochodzi u koni, mogą mieć dwojaki charakter – ogólnoustrojowy (posocznica) lub miejscowy. Posocznica jest chorobą rozwijającą się na skutek obecności we krwi drobnoustrojów chorobotwórczych oraz wytwarzanych przez nie toksyn. Może być następstwem zakażenia miejscowego, w wyniku którego bakterie dostały się do krwioobiegu, skąd mogą przenosić się i namnażać w kolejnych partiach organizmu.

Posocznica zagraża nie tylko zdrowiu, ale również życiu zwierzęcia (śmiertelność sięga nawet 75% przypadków). W porównaniu z osobnikami dorosłymi znacznie rzadziej dotkniętymi tą chorobą, źrebięta narażone są ze względu na kształtowanie się dopiero systemu immunologicznego. Największe ryzyko infekcji istnieje u noworodków, gdyż ze względu na budowę łożyska klaczy nie otrzymują żadnych przeciwciał od matki w trakcie życia płodowego, w związku z czym źrebięta rodzą się immunologicznie bezbronne. Zasadniczo wyróżnia się trzy etapy, podczas których może dojść do infekcji: życie płodowe (zakażenie śródmaciczne), poród oraz okres poporodowy.

Zakażenia przed i w trakcie porodu

Infekcje wewnątrzmaciczne oraz nabyte podczas porodu należą do rzadszych, lecz stanowiących największą przyczynę śmiertelności nowonarodzonych źrebiąt. Zakażenia śródmaciczne są następstwem zapalenia macicy, łożyska bądź obecności drobnoustrojów we krwi klaczy, zaś porodowe wynikają ze styczności z zakażoną ścianą pochwy lub bakteriami, które może przenosić człowiek pomagający przy narodzinach. Są one wyjątkowo groźne, gdyż zwierzę jest zarażone jeszcze przed nabyciem odporności biernej, a co gorsza mogą ten proces również upośledzać. Dodatkowo poród jest swoistym stresem dla rodzącego się źrebięcia, a ten powoduje, że noworodek staje się wrażliwszy i bardziej podatny na infekcje.

Zakażenia pourodzeniowe

W przypadku infekcji pourodzeniowych największe zagrożenie stanowi obecność bakterii patogennych w otoczeniu oraz zaburzenie przyswajania przeciwciał siarowych. Zwykle dochodzi najpierw do infekcji miejscowej (np. płuc, pępka czy rany), gdzie bakterie się namnażają, a następnie przechodzą do krwioobiegu i zasiedlają kolejne części organizmu. Wysokie ryzyko występuje u źrebiąt charakteryzujących się niedojrzałością urodzeniową, których skóra bywa cienka i przepuszczalna dla drobnoustrojów. Zwłaszcza niebezpieczne jest dla nich długie polegiwanie w pozycji bocznej, bowiem większa jest powierzchnia styczności skóry z podłożem i bytującymi w nim bakteriami niż w przypadku leżenia na mostku.

Symptomy

W przypadku infekcji śródmacicznej symptomy są zauważalne bezpośrednio po urodzeniu lub w ciągu pierwszej doby, a przy nabytej – w czasie porodu czas ten może wynosić 24-48 godzin od narodzin. Jeśli zaś do zakażenia doszło zaraz po porodzie, zwykle objawy manifestowane są między 48. a 96. godziną życia, za wyjątkiem infekcji wywołanej przez Actinobacillus equuli, kiedy to są one zauważalne między 18. a 24. godziną życia. Posocznica początkowo może przebiegać bezobjawowo, co znacznie utrudnia wczesną diagnozę tej choroby, przyczyniając się tym samym do wysokiej śmiertelności. Jeśli symptomy występują na początku choroby, to są zwykle nieswoiste i subtelne, źrebię staje się senne, często poleguje w pozycji bocznej, traci apetyt, odruch ssania robi się słabszy, czasem obserwuje się gorączkę. Dalszy rozwój choroby bywa gwałtowny i może doprowadzić do śmierci zwierzęcia w przeciągu 24 godzin od wystąpienia ostrych objawów klinicznych. Pojawiają się ostre biegunki (co prowadzi do silnego odwodnienia), przyspieszony oddech, osłabienie pracy serca, zmiana koloru błon śluzowych, czasem również ropnie podskórne i ataki padaczkowe. Dodatkowo pojawić się mogą symptomy związane z infekcją konkretnych układów. Do najczęstszych należą układ oddechowy, pokarmowy oraz kości ze stawami (kulawka źrebięca). Infekcje kostno-stawowe prowadzą do równoległych, bolesnych obrzęków w wielu stawach, w wyniku czego źrebięta kuleją. Wyróżnia się kulawki wczesne (2.-4. dnia życia) oraz późne (po kilku tygodniach od narodzin). Najczęściej obejmują stawy: nadgarstkowy, barkowy, skokowy, łokciowy, biodrowy oraz kolanowy. Następuje ich zropnienie, po czym ropa sączy się ze stawów.

Więcej o posocznicy u źrebiat, leczeniu i profilaktyce dowiesz się z lipcowego numeru "Koni i Rumaków"