wypelnienie_1.jpgPoradnik fotograficzny odc.8
Podstawy kompozycji
Planowanie kadru

Tekst i foto: Paulina Dudzik

„Komponowanie składa się z zobaczenia i uchwycenia jedności w wielości” (Platon)

Chociaż może nie każdy zdaje sobie z tego sprawę, podstawowe zasady kompozycji otaczają nas na co dzień. Przykładem niech będzie zeszyt czy format kartki A4. Zastanawialiście się kiedyś, dlaczego właściwie nie są kwadratowe? To dlatego, że odpowiadają najbardziej przyjemnym dla ludzkiego oka proporcjom, a mianowicie 2 : 3. Zasady kompozycji, tworzone już w starożytności, obowiązują do dzisiaj – opierają się na naszych wewnętrznych preferencjach i są bardzo silnie powiązane z zasadami matematycznymi.

Istnieje wiele definicji kompozycji wizualnej. Są one odmienne dla każdej ze sztuk plastycznych. Zmierzają jednak do stwierdzenia, że kompozycja jest fundamentem całego obrazu – czy to narysowanego, namalowanego, czy sfotografowanego – bez której nawet najmniej skomplikowany temat może lec w gruzach. Komponowanie opiera się na przemyślanej pracy z płaszczyznami obrazu, ich zorganizowaniu, przemyśleniu wzajemnej zależności oraz określeniu i wyeksponowaniu głównego tematu – staje się więc analizą tematu będącego zbiorem przedmiotów (kształtów) i kolorów. Powinniśmy dążyć do osiągnięcia tzw. równowagi optycznej, w której wszystkie linie, kształty, kolory i faktury są odpowiednio ułożone względem siebie, a więc odpowiednio zakomponowane. Pamiętać należy o znalezieniu równowagi pomiędzy różnorodnością, która utrzyma zainteresowanie widza, a prostotą, która uchroni przed chaosem i zamieszaniem.

Bardzo dobrym ćwiczeniem na kompozycję jest… nauka rysowania. Uczy ona znajdowania form podstawowych, z których składa się każdy obraz. Jeśli nauczymy się tej sztuki, późniejsza redukcja kadru do najprostszych kształtów ułatwi nam budowanie kompozycji oraz głębi.

Podstawowymi elementami kompozycji, które wykorzystuje się przy planowaniu kadru, są linie, płaszczyzny i bryły. Można nimi operować, wykorzystując m.in. rytm, skalę, odbicia, nawiązania, perspektywę.

Komponowanie – od czego zacząć?

Pierwszym krokiem będzie określenie i wybór tematu głównego. Należy pamiętać, że całość kadru automatycznie zostanie mu podporządkowana. Musimy przemyśleć, w jaki sposób go wyeksponować. Dwa podstawowe wyjścia to gra kolorem i kontrastem oraz umieszczenie naszego tematu w tzw. mocnym punkcie obrazu. Punkty te powstają przy zastosowaniu złotego podziału lub trójpodziału – podziału kadru dwiema liniami poziomymi i pionowymi w równych odstępach.

O wykorzystaniu złotego podziału i trójpodziału w kompozycji czytaj w marcowym numerze "Koni i Rumaków".