WETERYNARIA
Niedokrwistości u koni

Tekst: dr n. wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Foto: Paulina Dudzik

Niedokrwistosc.jpgNiedokrwistość, inaczej anemia, nie jest samoistną chorobą, lecz objawem innych chorób. Ten stan patologiczny charakteryzuje się obniżeniem stężenia hemoglobiny z równoczesnym (choć nie zawsze!) spadkiem liczby erytrocytów i hematokrytu. Z racji iż hemoglobina zawarta w erytrocytach transportuje tlen z płuc do każdej komórki w organizmie, jej niedobór prowadzi do głodu tlenowego organizmu. Skutkiem tego stanu jest bladość błon śluzowych, apatia, szybkie męczenie się zwierzęcia oraz duszność. Klasyfikacja niedokrwistości opiera się na jej przyczynie. Może wystąpić w wyniku:

• niedostatecznej produkcji erytrocytów,

• zwiększonej utraty erytrocytów,

• rozpadu erytrocytów.

 

Niedokrwistość spowodowana niedostateczną produkcją erytrocytów

Produkcja erytrocytów odbywa się w szpiku kostnym. W przypadku jego niewydolności dochodzi do zaburzeń w produkcji czerwonych krwinek, czyli rozwoju niedokrwistości hypoplastycznej. Niewydolność szpiku może nastąpić wskutek zatrucia, długotrwałej terapii środkami uszkadzającymi ten narząd, tj. niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (np. fenylbutazonem) lub lekami przeciwnowotworowymi (cytostatykami). Sam proces nowotworowy może również prowadzić do wyniszczenia szpiku kostnego. Jedną z najczęstszych przyczyn tego rodzaju anemii jest przewlekły proces zapalny. Może on towarzyszyć ropniom w jamie brzusznej lub płucach, ropie w kopycie, zapaleniu otrzewnej, płuc czy też tkanki łącznej. Substancje wydzielane podczas zapalenia, tzw. mediatory zapalne, osłabiają erytropoezę (proces produkcji erytrocytów) w szpiku kostnym. Dodatkową przyczyną jest wykorzystanie przez organizm podczas chorób zapalnych żelaza, które jest niezbędne w produkcji hemoglobiny. Inną potencjalną przyczyną niedokrwistości hypoplastycznej są niedobory żywieniowe, a przede wszystkim deficyty mineralne. Związki takie jak żelazo, kobalt, miedź oraz witaminy, np. B6, B12, kwas foliowy, biorą udział w erytropoezie szpikowej. Ich niedobór, jak również obecność ich antagonistów w pożywieniu, może prowadzić do upośledzenia produkcji krwinek czerwonych. U źrebiąt niedokrwistość z niedoboru żelaza może wystąpić na skutek karmienia ich wyłącznie mlekiem krowim lub preparatami mlekozastępczymi o zmniejszonej zawartości tego pierwiastka. W patogenezie niedokrwistości hypoplastycznej duże znaczenie mają również robaczyce przewodu pokarmowego. Silna inwazja pasożytami powoduje stan zapalny jelit oraz utrudnia wchłanianie składników odżywczych.

Osłabiona produkcja erytrocytów może nastąpić także wskutek chorób nerek, gdyż to w nich produkowana jest erytropoetyna, czyli hormon stymulujący erytropoezę w szpiku.

Niedokrwistość wskutek utraty erytrocytów

Do tego rodzaju niedokrwistości dochodzi na skutek ostrej lub przewlekłej utraty krwi (krwotoku). Określa się ją mianem niedokrwistości pokrwotocznej. Krwotok można podzielić na zewnętrzny (wynaczynienie się krwi poza organizm) lub wewnętrzny (w obrębie jam ciała). Utrata krwi jest najczęściej związana z urazami powodującymi pęknięcie naczyń krwionośnych lub narządów wewnętrznych, a także na skutek zabiegów chirurgicznych. U klaczy spotyka się również krwawienia poporodowe, będące skutkiem uszkodzenia naczyń dróg rodnych. W przypadku masywnego krwotoku objawy pojawiają się natychmiast i może dojść do wstrząsu oraz śmierci. Natomiast najczęstszą przyczyną przewlekłej utraty krwi są krwawienia w obrębie przewodu pokarmowego, głównie w miejscu owrzodzeń żołądka i jelit, a także z powodu silnego zarobaczenia. Przewlekłe krwawienia mogą trwać niekiedy miesiącami, ale organizm jest w stanie w pewnym stopniu rekompensować straty na bieżąco. Krwawienia w obrębie przewodu pokarmowego mogą być również spowodowane bakteryjnymi lub wirusowymi zakażeniami jelit oraz nowotworami. Innym miejscem utraty krwi jest układ moczowy. Krwawienia w jego obrębie mogą występować w przypadku kamicy moczowej, zapalenia nerek lub zmian nowotworowych w pęcherzu moczowym. Krwawienia mogą pojawić się także w układzie oddechowym, np. częste powysiłkowe krwawienia płuc u koni wyścigowych. Do rzadszych przyczyn utraty krwi należą zaburzenia krzepnięcia, np. hemofilia. Są one odpowiedzialne za upośledzenie lub brak tamowania utraty krwi podczas skaleczenia.

Więcej przeczytasz w sierpniowym numerze "Koni i Rumaków".