baner_sklep_215x215.jpg

Niedojrzałość urodzeniowa źrebiąt

Tekst: Marta Kaliciak
Foto: Piotr Filipiuk

Zrebak_2.jpgKonie należą do grupy zwierząt zwanej zagniazdownikami. Oznacza to, że ich potomstwo rodzi się stosunkowo samodzielne, w przeciwieństwie do gniazdowników, takich jak np. psy, których to młode rodzą się ślepe i zupełnie bezbronne. Prawidłowo rozwinięte źrebię charakteryzuje dojrzałość urodzeniowa rozumiana jako zdolność do odpowiedniego reagowania na bodźce środowiska, prowadzenia procesów fizjologicznych organizmu, przemieszczania się i ucieczki, a także posiadanie prawidłowo rozwiniętych instynktów. Te cechy pozwalają koniom przetrwać w warunkach naturalnych.  

Niedojrzałość urodzeniowa może mieć bardzo poważne skutki – od zaburzeń rozwoju do śmierci noworodka. Wydawać by się mogło, że dotyczy ona jedynie wcześniaków (tj. urodzonych przed 320. dniem ciąży), jednakże występuje również u źrebiąt urodzonych w prawidłowym terminie. Z tego względu obie grupy zwierząt określa się mianem „nieprzygotowanych do urodzenia”.

Objawy zależne są od stopnia niedojrzałości. W przypadkach lżejszych hodowcy nie zawsze zdają sobie sprawę, z czego wynikają te przypadłości. Do typowych symptomów tej anomalii należą: słabość, późne wstawanie po porodzie, słabe wykazywanie odruchów (np. ssania), problemy z rozpoznawaniem matki, opadające uszy i wargi, bladość błon śluzowych, niestabilność podczas stania (ze względu na niecałkowite skostnienie nadgarstków i/lub stępu) czy też krótka jedwabista sierść. Dodatkowo wystąpić mogą takie objawy, jak silne uwypuklenie czoła (o ile nie jest to cechą rasową, jak u koni czystej krwi arabskiej), brak wysychania i oddzielania się kopyta – tzw. źrebięce pantofle, wiotkość ścięgien zginaczy, podatność na wychłodzenie, zaburzenia rytmu oddychania, a także niska masa ciała noworodka. Dla źrebiąt nieprzygotowanych do urodzenia kluczową rolę odgrywa pierwsza doba życia oraz pomoc człowieka. Obserwacja noworodka tuż po urodzeniu pozwala na jego ocenę oraz szybką interwencję w razie potrzeby, co zwykle decyduje o tym, czy zwierzę przeżyje.

Źrebię po urodzeniu leży w pozycji bocznej, następnie po ok. 1-2 minutach kładzie się w pozycji mostkowej, co stymuluje układ krążenia oraz układ oddechowy. Gdy źrebię zbyt długo (powyżej 5 minut) jej nie przyjmuje, należy samemu ułożyć je na mostku. Zbyt długie polegiwanie na boku źrebiąt niedojrzałych bywa niebezpieczne, ponieważ często ich skóra jest niedostatecznie rozwinięta i stosunkowo cienka, przez co chorobotwórcze bakterie łatwo przez nią przenikają, doprowadzając do różnej maści zakażeń, w tym i posocznicy.

Jeśli obserwuje się zaburzenia oddychania, powinno się regularnie przekładać noworodka na boki, co pobudza do czerpania głębszych oddechów. Przy zaprzestaniu akcji oddechowej niezbędna jest resuscytacja krążeniowo-oddechowa. Jednak w niektórych przypadkach źrebięta rodzą się martwe na skutek braku obecności w płucach substancji zwanej surfaktantem, która umożliwia rozszerzanie pęcherzyków płucnych. Bez niej oddychanie jest niemożliwe, w związku z czym wykonywanie sztucznego oddychania jest bezskuteczne. Surfaktant jest wytwarzany w płucach pod koniec życia płodowego, dlatego przedwczesny poród wiąże się z wysokim ryzykiem komplikacji. Na brak oraz niedobór tej substancji narażone są zarówno wcześniaki, jak i źrebięta z zaburzeniami rozwoju prenatalnego.

Niedojrzałe noworodki zazwyczaj są słabe i późno podejmują próby wstawania (powyżej 60 minut od urodzenia), a co za tym idzie – opóźnia się moment pobrania siary. Jak wiadomo, siara zaopatrza źrebię w niezbędne przeciwciała oraz składniki odżywcze i powinna być dostarczona jak najszybciej. Dlatego też, gdy źrebię zbyt długo nie wstaje, należy je podnieść i podstawić do wymienia klaczy lub poić za pomocą butelki. Zdarza się, iż noworodek nie wykazuje odruchu ssania, a nawet i połykania. Wtedy niezbędne jest karmienie za pomocą sondy nosowo-żołądkowej założonej przez lekarza weterynarii.

Więcej o symptomach niedojrzałości urodzeniowej u źrebiąt przeczytasz w czerwcowym numerze "Koni i Rumaków"