WETERYNARIALetnie_schorzenia.jpg
Letnie schorzenia

Tekst: dr n. wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Foto: Paulina Dudzik

Choć lato jest najcieplejszym okresem roku, zapewniającym obfitość zielonej paszy i umożliwiającym pobyt zwierząt na pastwisku, to w tym czasie koń może również cierpieć na szereg dolegliwości. Sprzyja temu wysoka temperatura oraz bezpośrednia ekspozycja na słońce. W tej porze roku szczyt swojej aktywności wykazuje także szereg owadów, które mogą być utrapieniem naszych podopiecznych. Z tego względu w artykule zostaną przedstawione schorzenia najczęściej występujące u koni w porze letniej.

Egzema letnia (letni wyprysk, lipcówka) jest nadwrażliwością na ukąszenia owadów, występującą sezonowo oraz najczęstszą alergiczną chorobą skóry u koni. Podłożem zmian dermatologicznych są mechanizmy immunologiczne powstałe na skutek uczulenia zwierząt na antygeny zawarte w ślinie owadów. Egzemę letnią powodują głównie kuczmany, komary i meszki, które są aktywne wczesnym ranem oraz późnym popołudniem. Charakterystycznym symptomem jest ciągły świąd oraz wykwity skórne w postaci grudek, pokrzywki, pęcherzyków i plam rumieniowych lokalizujące się na szyi, grzbiecie, bokach ciała i podbrzuszu. Koń ociera pokąsane miejsca, doprowadzając do wytarcia sierści, grzywy, ogona i powstania licznych zadrapań. Największe nasilenie objawów w naszych warunkach klimatycznych obserwuje się od kwietnia do sierpnia. Szacuje się, że ok. 5% populacji koni w Polsce może być nadwrażliwych na ukąszenia owadów.

Leczenie konia opiera się na podawaniu leków antyalergicznych (antyhistaminowych i glikokortykosterydów) w celu złagodzenia świądu i reakcji zapalnej. Jeśli doszło do nadkażenia bakteryjnego otarć i ran, należy zastosować antybiotyki. Świeże ukąszenia można łagodzić chłodnym prysznicem oraz stosując maści chłodzące. Jednak najważniejsze jest zapobieganie ukąszeniom. W tym celu stosuje się derki ochronne oraz środki odstraszające owady w postaci aerozoli i balsamów zawierających benzoesan benzylu, olejki roślinne, pyretrynę itp. Koni bardzo uczulonych najlepiej nie wypuszczać na pastwisko w godzinach porannych oraz późno popołudniowych, gdy aktywność meszek i komarów jest największa.

Nadwrażliwość na światło i poparzenia słoneczne

Jest to dermatoza powodowana nadmierną ekspozycją skóry na promieniowanie UV, co prowadzi do oparzeń, lub pojawiająca się na skutek fotouczulenia. Nadwrażliwość na światło występuje wtedy, gdy podczas normalnie stosowanej ekspozycji na promienie nadfioletowe następuje nieproporcjonalna reakcja. Fotouczulenie może być sprowokowane spożyciem roślin zawierających związki fotodynamiczne, niektórych leków lub zaburzeniami funkcjonowania wątroby. Do roślin fotouczulających należą dziurawiec zwyczajny, gryka, życica trwała, koniczyna oraz starzec zwyczajny. Zmiany lokalizują się na jasnej, niepigmentowanej i słabo owłosionej skórze, głównie na głowie i kończynach. Można zaobserwować rumień, pęcherzyki, obrzęk, nadżerki oraz sączenie. Konie, u których zaobserwowano fotouczulenia, należy chronić przed promieniowaniem słonecznym. Na białe odmiany można stosować kremy z wysokim filtrem UV. Należy unikać w pożywieniu roślin, które mogą powodować uczulenie na słońce.

Ciała obce w oku

Lato jest okresem, w którym bardzo często kąpiemy konie, zwłaszcza po wyczerpującej jeździe. Na przekór naszym życzeniom pierwszą czynnością, jaką koń wykonuje po wypuszczeniu na padok, jest dokładne tarzanie. Podczas tarzania istnieje możliwość dostania się do oka ciała obcego, tj. piasku, kawałka źdźbła trawy, ziarenka owsa czy też cząsteczki ściółki. Wówczas może dojść początkowo do łagodnego zapalenia spojówek, zaczerwienienia, a następnie do wystąpienia łzawienia. Wniknięciu ciała obcego towarzyszy zazwyczaj ból i światłowstręt. Bardzo często stan taki powoduje skurcz powiek, podrażnienie rogówki i zaniepokojenie zwierzęcia. Te dokuczliwe objawy skłaniają zwykle opiekuna konia do szybkiego zgłoszenia incydentu lekarzowi weterynarii. W przypadku niepodjęcia leczenia pojawia się niebezpieczeństwo zaostrzenia procesu na drodze nadkażenia bakteryjnego, które może powodować powikłania w postaci owrzodzenia rogówki. Owrzodzenie najczęściej wywołane jest zadrapaniem rogówki, na którą wtórnie oddziałują drobnoustroje (bakterie, grzyby). Do typowych objawów należą: ból, mruganie, skurcz powiek, nadmierne łzawienie, któremu towarzyszy śluzowy wysięk, a także zamglenie powierzchni oka, przeważnie o szaroniebieskiej barwie. Na powierzchni mogą być widoczne naczynia krwionośne. Lekarz weterynarii w pierwszej kolejności wykonuje badanie oka oftalmoskopem oraz stosuje barwienie fluorescencyjne, z żółtym barwnikiem, który zmienia kolor na zielony po zetknięciu z okiem i wskazuje miejsca uszkodzenia rogówki. Następnie usuwa ciało obce oraz zaleca leki (przeciwzapalne, przeciwbólowe, przy zakażeniu bakteryjnym – antybiotyki) w postaci kropli lub maści do oka. W zaniedbanych przypadkach ciało obce może sprzyjać rozwojowi zapalenia całej gałki ocznej z jej obrzękiem i zmętnieniem, doprowadzając w końcu do degeneracji i zaniku całej gałki ocznej.

O innych dolegliwościach trapiących konie latem czytaj w sierpniowym numerze "Koni i Rumaków".