Jak zastąpić źrebięciu matkę?Zrebie_1.jpg

Tekst i foto: lek. wet. Alicja Iwaszko-Simonik

Odchowanie zdrowego źrebięcia oraz jego prawidłowy rozwój zależą przede wszystkim od odpowiedniej ilości i jakości pobieranego pokarmu. Wysoka zdrowotność klaczy, zwłaszcza w okresie okołoporodowym i w trakcie laktacji, odpowiada za odpowiedni status immunologiczny noworodka. Odporność źrebiąt w pierwszych 3 tygodniach życia warunkowana jest właściwym poziomem przeciwciał dostarczanych wraz z siarą w pierwszych godzinach życia. Siara jest pierwszą wydzieliną gruczołu mlekowego, pojawiającą się tuż po porodzie. Siara klaczy w porównaniu do mleka zawiera więcej tłuszczu, białka ogólnego, a mniej laktozy. Charakteryzuje się dużą zawartością związków mineralnych, w szczególności wapnia, fosforu i potasu. Zawiera również składniki, które wykazują działanie ochronne na przewód pokarmowy źrebięcia, a jej pobranie pobudza jego działalność i pozwala na wydalenie pierwszego kału, tzw. smółki. Jednak najważniejsze znaczenie mają immunoglobuliny (przeciwciała), których zadaniem jest ochrona oseska przed infekcjami. Budowa łożyska klaczy nie pozwala na przenikanie ciał odpornościowych z krwioobiegu matki do płodu. Z tego powodu koński maluch rodzi się praktycznie bez mechanizmów obronnych. Jedynie siara jest źródłem tych przeciwciał dla źrebaka. Bardzo ważny jest także czas, w którym zostaną dostarczone przeciwciała. Tylko w ciągu pierwszych godzin po urodzeniu przewód pokarmowy źrebięcia ma zdolność przenoszenia immunoglobulin do krwioobiegu. Źrebięta powinny pobrać siarę w ciągu 6-8 godzin. Po tym czasie absorpcja przeciwciał maleje z każdą godziną, aby zaniknąć po pierwszej dobie. Źrebięta zaczynają wytwarzać przeciwciała dopiero około 3. tygodnia życia, dlatego do tego momentu ochronę dają mu immunoglobuliny pobrane z siarą. Noworodki, które nie pobrały odpowiedniej ilości siary (co najmniej 1 litr), narażone są na infekcje, np. zapalenie pępowiny, stawów, płuc.

 

W praktyce hodowlanej zdarzają się czasem nieprzewidziane sytuacje, gdy nowo narodzony źrebak jest za słaby, aby samodzielnie ssać matkę lub ma niewykształcony odruch ssania. Czasami klacz z jakichś powodów nie chce przyjąć własnego źrebięcia lub nie jest w stanie go wykarmić (bliźnięta, konflikt serologiczny lub niedostateczna produkcja mleka). W takim przypadku interwencja człowieka jest nieodzowna, aby utrzymać malucha przy życiu.

W celu wspomożenia laktacji klaczom karmiącym podaje się mesz z otrębami pszennymi, które wykazują działanie mlekopędne. W okresie intensywnej produkcji mleka pojawia się deficyt białkowy i mineralny, który należy uzupełniać pełnowartościowymi mieszankami paszowymi (owies, lucerna, siano, marchew).

Średnia dawka dla klaczy karmiących:

– owies 6 kg,

– otręby pszenne 1 kg,

– siano 6 kg.

W rzadkich przypadkach zaburzenia laktacji klaczy są spowodowane zapaleniem gruczołu mlekowego prowadzące do bezmleczności. Pomoc człowieka jest również konieczna, gdy podczas akcji porodowych lub na skutek powikłań poporodowych klacz padnie. Zadaniem hodowcy jest zapewnienie maluchowi optymalnych warunków dla przeżycia i dalszego rozwoju. Pierwsze tygodnie źrebięcia wymagają od opiekuna pieczołowitej opieki i częstego karmienia, również w nocy. W ciągu sześciu godzin po porodzie noworodek powinien otrzymać co najmniej półtora litra siary. Podaje się ją co godzinę po 200-250 ml. Jeżeli nie jest możliwe dostarczenie siary od matki, można podać siarę pozyskaną od innej klaczy lub krowy. Opinie na temat użyteczności siary innych gatunków zwierząt są podzielone ze względu na jej przyswajalność.

O sposobach karmienia źrebięcia oraz pokarmach zastępujących mleko matki przeczytasz w marcowym numerze "Koni i Rumaków"