Jak pobudzić odporność?

Tekst: Anna Sałek
Foto: Paulina Dudzik-Deko

Odpornosc.jpgUkład odporności zwierzęcia narażany jest na różnego rodzaju obciążenia. Część z nich ma charakter sezonowy (okres wymiany włosia letniego na zimowy), inne pojawiają się sporadycznie i mogą być związane ze stosowaniem niektórych leków, chorobami wirusowymi, stresem itp. Na szczęście dziś oprócz tradycyjnej profilaktyki chorób zakaźnych polegającej m.in. na stosowaniu specjalnych szczepień ochronnych możemy wspomagać pracę układu immunologicznego odpowiednio bilansując dietę i podając szeroką gamę suplementów. Wśród nich sporą grupę stanowią naturalne preparaty ziołowe, ale w ofercie sklepów znajdziemy także silne środki na bazie minerałów, antyoksydantów, witamin, a również takie, które będą usprawniały działanie narządów związanych z ochroną organizmu przed niebezpiecznymi czynnikami zakaźnymi i niezakaźnymi.

Młody koń utrzymywany w dobrej formie fizycznej, mieszkający w odpowiednich warunkach zoohigienicznych, otrzymujący dobrze zbilansowaną paszę, regularnie szczepiony i odrobaczany w niewielkim stopniu narażony jest na spadki odporności. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy czasowo dochodzi do upośledzenia pracy układu immunologicznego. Istnieje szereg czynników mogących spowodować nieprawidłowe działanie tego systemu, a także konkretne grupy koni, u których jest to zjawisko stałe lub okresowe.

Konie najbardziej narażone na spadki odporności:

– noworodki: najczęściej posiadają pulę przeciwciał, które wraz z siarą przekazała im klacz, gdyż to od statusu immunologicznego, przebytych chorób, ogólnej kondycji układu odporności, szczepień przyszłej mamy zależy, jak do walki z chorobami przygotowany będzie koński maluch. Dodatkowo okresowe utrzymywanie się przeciwciał matki u źrebięcia może upośledzić skuteczność wczesnego szczepienia, poza tym wielu producentów szczepionek zaleca szczepić dopiero kilkumiesięczne źrebięta;

– końscy seniorzy: ich układ odporności, tak jak spora część innych układów, lata świetlności ma już za sobą, co powoduje, że organizm gorzej radzi sobie nawet z błahymi przeziębieniami. W wielu przypadkach drobna infekcja, która u młodego, silnego konia przebiegłaby bezobjawowo, tu może mieć przebieg ciężki i wymagać odpowiedniego leczenia. Co ciekawe, do dziś nie ma w 100% wyjaśnionej przyczyny takiego stanu u starszych koni, naukowe hipotezy spadek odporności wiążą z zanikiem grasicy, zmianami w ścieżkach sygnałowych pobudzających limfocyty T, a także w kumulacji chronicznego narażenia układu odporności na różne czynniki zakaźne i niezakaźne. Dodatkowo warto pamiętać o tym, że starszy organizm poddany szczepieniu może nie być w stanie wygenerować prawidłowej odpowiedzi na czynnik zakaźny i efekt „pamięci” nie będzie już tak błyskawiczny i skuteczny jak i młodego konia;

– konie w stajniach handlowych i takich, gdzie następuje duża rotacja osobników: z jednej strony wprowadzanie osobników z różnymi czynnikami zakaźnymi i nie tylko (bezobjawowi nosiciele chorób) organizm może traktować jako trening układu odporności, jednak zbyt częste narażanie na wielorakie drobnoustroje może wywierać negatywny skutek na prawidłową pracę układu odporności;

– konie sportowe, poddawane ekstremalnemu wysiłkowi: duże obciążenie fizyczne, częste podróże, zmiany temperatur środowiska, przebywanie wśród innych koni (często o nie do końca znanym statusie zdrowotnym);

– konie po zastosowaniu leków immunosupresyjnych: należy pamiętać, że istnieją grupy leków, które mogą skutecznie osłabić reakcje układu odporności. Co ciekawe, są to często stosowane glikokortykosteroidy, które podaje się jako środki przeciwzapalne, w alergiach itp. Środki te wstrzymują syntezę białek w organizmie, a niestety także nasilają ich rozkład – pod wpływem tych leków rozkładowi ulegają białkowe kompleksy immunologiczne. Dodatkowo obniżają ruchliwość i aktywność najważniejszych komórek układu odporności: neutrofili, limfocytów B i T, bazofili i makrofagów;

– konie poddawane czynnikom stresogennym: stres związany z transportem, zawodami, częstymi zmianami stajni, ale także umieszczenie konia w stadzie, gdzie będzie gnębiony przez inne osobniki czy w stajni, gdzie warunki zoohigieniczne pozostawiają wiele do życzenia i dochodzi do zaburzenia dobrostanu zwierzęcia, układ odporności może nie działać prawidłowo;

– konie wyniszczone przez przewlekłe choroby, osobniki w okresie rekonwalescencji, konie po zabiegach chirurgicznych itp.;

– konie z ubogą dietą, niedożywione: jakość paszy, odpowiednio zbilansowane mikro- i makroelementy, witaminy i podstawowe substancje odżywcze zapewniają prawidłowe funkcjonowanie układu odporności. Monodieta, niedobory ważnych pierwiastków mogą spowodować pogorszenie produkcji elementów układu immunologicznego, ale także np. upośledzić działanie naturalnych barier ochronnych przed czynnikami zakaźnymi i niezakaźnymi (jak błona śluzowa jamy ustnej, nosowej), upośledzić funkcje nabłonków jelitowych, urzęsionego w jamie nosowej (niedobory witaminy A), upośledzić usuwanie wolnych rodników (niedobory selenu, witaminy E, C itp.);

– konie z genetycznie uwarunkowanym niedoborem odporności: SCID, czyli ciężki złożony niedobór odporności, który pojawia się u koni czystej krwi arabskiej i ich krzyżówek, polega na tym, że organizm nie jest w stanie produkować limfocytów B i T i wykazuje niedobory interferonu gamma i IgM. Choroba ta jest praktycznie zawsze śmiertelna i kończy się zgonem zwierzęcia w wyniku wtórnych zakażeń różnego tła. Źrebięta walczą z chorobą kilka-kilkanaście miesięcy. Odpowiednia suplementacja i warunki zoohigieniczne mogą poprawić komfort życia takiego malucha.

Każdy odpowiedzialny opiekun konia zdaje sobie sprawę, że profilaktyka zdrowotna jest dużo tańsza niż leczenie. Dlatego bazując na wielu dostępnych suplementach, możemy samodzielnie zadbać o wzmocnienie końskiego układu odporności.

Więcej przeczytasz w grudniowym numerze "Koni i Rumaków".