HODOWLA I CHÓW
Jak ocenić kondycję i zdrowie konia

Tekst: Maria Soroko
Foto: Piotr Filipiuk

Kondycja.jpgPotrzeba dbania o profilaktykę prozdrowotną koni sportowych związana jest z dużą częstotliwością kontuzji aparatu ruchu z powodu wysokich wymagań fizycznych lub wykonywania nienaturalnych ćwiczeń. Urazy układu mięśniowo-szkieletowego aparatu ruchu należą do głównych przyczyn eliminacji koni z czynnego treningu sportowego. Do najczęściej występujących schorzeń koni można zaliczyć zapalenie ścięgna zginacza, więzadeł, stawów czy pochewek dolnych partii kończyn, zapalenie wyrostków kolczystych odcinka piersiowego, schorzenia stawów biodrowo-krzyżowych, zapalenie mięśni przykręgosłupowych oraz lędźwiowe i krzyżowe ich naciągnięcia.

Ze względu na podatność koni na częste kontuzje aparatu ruchu, istnieje potrzeba samodzielnej oceny problemów zachodzących w ich organizmie. Jednym ze sposobów jest manualna ocena kondycji ciała konia, która uwzględnia umiejętność „czytania” tkanki miękkiej poprzez wizualną i manualną ocenę. W manualnej ocenie wykrywane są zmiany mięśniowe obejmujące ocenę tkanki napiętej oraz słabej. Tkanka napięta charakteryzuje się tkliwością i usztywnieniem przy dotyku. Natomiast tkanka słaba wykazuje brak napięcia i jest mało nabudowana z powodu braku wykonywania prawidłowej pracy.

Manualną ocenę kondycji ciała konia wykonuje się w pięciu obszarach ciała: głowa, szyja, kończyna piersiowa, grzbiet i kończyna miedniczna.

CZĘŚĆ 1. – GŁOWA

Budowa

Układ kostny

Czaszka konia zbudowana jest z dwóch części: górnej – czaszki oraz dolnej ruchomej części – żuchwy. Obie te części połączone są ze sobą za pomocą stawu skroniowo-żuchwowego, którego główną funkcją są ruchy żucia, tzw. ruchy boczne ruchomej żuchwy (ryc. 1). Wpływ na prawidłowe funkcjonowanie stawu skroniowo-żuchwowego mają zęby siekacze ułożone w jednym pionie na kości czaszki oraz żuchwy (ryc. 2).

Na wysokości potylicy następuje połączenie czaszki z kręgosłupem. Wykonywane są tu ruchy zgięcia i wyprostowania, tzw. ruchy potakiwania, oraz zgięcia boczne czaszki, dające możliwość swobodnego poruszania głową.

Układ mięśniowy

Mięsień skroniowy jest niewielkim, ale bardzo silnym mięśniem, o grubości ok. 2,5 cm. Jego główną funkcją jest podnoszenie żuchwy do góry. Mięsień żwacza, podobnie jak mięsień skroniowy, jest odpowiedzialny za procesy żucia (ryc. 3). Jego skurcze unoszą żuchwę i przyciskają do siebie siekacze szczęki i żuchwy, umożliwiając tym samym gryzienie i przeżuwanie pokarmu.

Problemy – na co zwrócić uwagę

  • Przesunięcie żuchwy na bok względem czaszki powoduje nierówne ułożenie siekaczy szczęki i żuchwy, napięcie mięśni żwacza, usztywnienie stawu skroniowo-żuchwowego oraz napięcie mięśni szyi.
  • Nabudowanie mięśnia skroniowego może wskazywać na osłabienia pracy mięśnia żwacza.
  • Bolesność na dotyk okolicy potylicy jest często związana z napięciem lub przykurczem mięśni szyi z powodu unoszenia głowy do góry (konie mają nienaturalnie wysokie ustawienie głowy), nadmiernym zgięciem potylicy, przesunięciem, zablokowaniem lub zaciśnięciem żuchwy czy też jest efektem problemów w innych obszarach ciała, np. napięcie mięśniowe okolicy łopatki.

Sprawdzenie:
– napięcia okolicy potylicy poprzez bezpośredni ucisk,
– ułożenia zębów siekaczy w pionie,
– wielkości nabudowania mięśnia skroniowego,
– osłabienia mięśnia żwacza (ryc. 3).

Więcej przeczytasz w grudniowym numerze "Koni i Rumaków".