WETERYNARIA
Immunologiczne choroby skóry

Tekst: dr n. wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Foto: Paulina Dudzik

Wet.jpgU podstaw immunologicznych chorób skóry leży nadmierna, negatywna reakcja organizmu na różnego rodzaju czynniki środowiskowe, pokarmowe czy też podawane leki. Odmianą chorób immunologicznych są choroby autoimmunologiczne (inaczej autoimmunizacyjne lub choroby z autoagresji), które wynikają z reakcji układu immunologicznego skierowanego przeciwko własnym, prawidłowym komórkom organizmu. Agresywna reakcja układu immunologicznego wobec własnego organizmu wynika z tego, iż komórki obronne, tj. limfocyty, monocyty i makrofagi oraz neutrofile tracą orientację i uznają inne komórki własnego organizmu za niebezpieczne i zaczynają je niszczyć.

CHOROBY IMMUNOLOGICZNE

Egzema letnia (letni wyprysk, lipcówka)

Jest najczęstszą alergiczną chorobą skóry u koni, powstającą w wyniku nadwrażliwości na ukąszenia owadów. Podłożem zmian dermatologicznych są mechanizmy immunologiczne powstałe na skutek uczulenia zwierząt na antygeny zawarte w ślinie owadów. Egzemę letnią powodują głównie kuczmany, komary i meszki, które są aktywne wczesnym ranem oraz późnym popołudniem.

Objawy i rozpoznanie

Charakterystycznym symptomem jest ciągły świąd oraz wykwity skórne w postaci grudek, pokrzywki, pęcherzyków i plam rumieniowych lokalizujące się na szyi, grzbiecie, bokach ciała i podbrzuszu. Koń ociera pokąsane miejsca, doprowadzając do wytarcia sierści, grzywy, ogona i powstania licznych zadrapań. Egzema letnia występuje sezonowo i jest związana z okresem wylęgania się owadów. Największe nasilenie objawów w naszych warunkach klimatycznych obserwuje się od kwietnia do sierpnia. Szacuje się, iż około 5% populacji koni w Polsce może być nadwrażliwych na ukąszenia owadów.

Leczenie

Leczenie konia opiera się na podawaniu leków antyalergicznych (antyhistaminowych i glikokortykosterydów) w celu złagodzenia świądu i reakcji zapalnej. Jeśli doszło do nadkażenia bakteryjnego otarć i ran, należy zastosować antybiotyki. Świeże ukąszenia można łagodzić chłodnym prysznicem oraz stosując maści chłodzące. Jednak najważniejsze jest zapobieganie. W tym celu stosuje się derki ochronne oraz środki odstraszające owady w postaci aerozoli i balsamów, zawierających benzoesan benzylu, olejki roślinne, pyretrynę itp. Koni bardzo uczulonych najlepiej nie wypuszczać na pastwisko w godzinach porannych oraz późno popołudniowych, gdy aktywność meszek i komarów jest największa.

Nadwrażliwość na światło i poparzenia słoneczne

Jest to dermatoza powodowana nadmierną ekspozycją skóry na promieniowanie UV, co prowadzi do oparzeń lub pojawiająca się na skutek fotouczulenia. Nadwrażliwość na światło występuje wtedy, gdy podczas normalnie stosowanej ekspozycji na promienie nadfioletowe następuje nieproporcjonalna reakcja. Fotouczulenie może być spowodowane spożyciem roślin zawierających związki fotodynamiczne, niektórych leków lub zaburzeniami funkcjonowania wątroby. Do roślin fotouczulających należą dziurawiec zwyczajny, gryka, życica trwała, koniczyna oraz starzec zwyczajny.

Objawy i rozpoznanie
Zmiany lokalizują się na jasnej, niepigmentowanej i słabo owłosionej skórze, głównie na głowie i kończynach. Można zaobserwować rumień, pęcherzyki, obrzęk, nadżerki, sączenie oraz bolesność skóry. Pojawiać się mogą także pęcherze i bąble. W dalszym etapie choroby rozwijają się owrzodzenia i martwica.

Leczenie
Konie, u których zaobserwowano fotouczulenia, należy chronić przed promieniowaniem słonecznym. Na białe odmiany można stosować kremy z wysokim filtrem UV. Należy unikać w pożywieniu roślin, które mogą powodować uczulenie na słońce.

Ziarniniaki (guzki) eozynofilowe

Ziarniniaki eozynofilowe nazywane również guzkowatą nekrobiozą są jednymi z częściej występujących chorób skóry. Cechą charakterystyczną tego schorzenia jest powstawanie mnogich, twardych guzków, wewnątrz których dochodzi do degeneracji kolagenu wraz z wapnieniem. Etiopatogeneza ich powstawania nie jest znana. Zauważono, iż najczęściej pojawiają się wiosną i latem i zazwyczaj znikają samoistnie w okolicy jesieni. Za najbardziej prawdopodobne przyczyny uważa się ukąszenia owadów, powtarzające się urazy, np. z powodu źle dopasowanego siodła lub reakcje alergiczne.

Objawy i rozpoznanie

Guzki pojawiają się przede wszystkim na grzbiecie, najczęściej w okolicy siodła, popręgu oraz szyi. Rzadko zmiany te pojawiają się w innych miejscach ciała. Ich wielkość kształtuje się w granicach 1-2 cm średnicy. Guzki eozynofilowe są przyczyną niepokoju właściciela, jednak są one niegroźne i niebolesne dla zwierzęcia oraz nie posiadają charakteru nowotworowego. W badaniu histologicznym wykazać można degenerację kolagenu oraz naciek komórek krwi, tj. granulocytów kwasochłonnych-eozynofilów, stąd nazwa choroby.

Leczenie

Ze względu na to, iż guzki zazwyczaj samoistnie zanikają, nie zaleca się jakiejkolwiek ingerencji, tj. nakłuwana czy biopsji, gdyż grozi to zakażeniem. Ostrzykiwanie preparatami steroidowymi lub chirurgiczne usuwanie zmian są ostatecznością.

Atopowe zapalenie skóry

Jest dermatozą świądową o podłożu genetycznym, gdzie dochodzi do natychmiastowej reakcji nadwrażliwości na alergeny traw, chwastów, drzew, grzybów pleśniowych, roztoczy, kurzu, wełny i bawełny. Wszystkie te alergeny można znaleźć nie tylko we własnym domu, ale również w stajni. Jeśli przyjrzeć się dokładniej statystykom, zobaczymy, że duża część koni reaguje alergicznie na roztocza kurzu (55%) i roztocza w pożywieniu (np. w muesli, zbożu, ale także w sianie, słomie i kurzu w stajni – 54%). 40% koni wykazuje alergię na owady, a 22% na różnego rodzaju pyłki. Najrzadziej odnotowuje się alergiczne reakcje na pleśń (5%).

Objawy i rozpoznanie

Głównym objawem choroby jest nawrotowy świąd skóry (przede wszystkim w okolicy głowy, szyi i nasady ogona, rzadziej nóg), najczęściej występujący sezonowo. Powoduje on intensywne wycieranie swędzących miejsc, prowadzące do otarć, wyłysień, pourazowych przerzedzeń, nadmiernego łuszczenia się naskórka, a także zliszajowacenia. Może pojawić się również obustronne łzawienie oraz obrzęk powiek, który ostatecznie prowadzi nawet do zamknięcia szpary powiekowej.

Leczenie

Leczenie polega na podawaniu preparatów przeciwświądowych (preparaty steroidowe, antyhistaminowe) oraz miejscowym podawaniu preparatów przeciwbakteryjnych.

Więcej przeczytasz we wrześniowym numerze "Koni i Rumaków".