WETERYNARIA
Ileus. Niedrożność porażenna jelit

Tekst: dr n. wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Foto: Paulina Dudzik

Ileus.jpgNiedrożność porażenna jelit zwana ileusem charakteryzuje się osłabieniem lub zahamowaniem przechodzenia treści pokarmowej przez jelita (atonia). Skutkuje to gromadzeniem się dużej ilości gazu oraz płynnej treści. Największy problem stanowi pooperacyjna atonia jelit, która jest jedną z najczęstszych przyczyn śmierci koni w tym okresie.

         Zagadnienie pooperacyjnej niedrożności jelit jest szczególnie frustrujące dla chirurgów przeprowadzających skomplikowane zabiegi operacyjnego leczenia kolek. Nie jest rzadkością, że koń przeżyje operację, a w kilka dni po operacji pojawiają się komplikacje w postaci porażenia jelit i zahamowania ich pracy, niekorzystnie rokując stan pacjenta. Do tej pory naukowcom nie udało się wyjaśnić, jakie są przyczyny rozwoju tych powikłań i dlaczego tylko niektóre konie zapadają na tę przypadłość, choć procedury przeprowadzania zabiegów u wszystkich koni są takie same.

Aby zrozumieć, czym grozi zahamowanie motoryki jelit, należy wstępnie zapoznać się z ich budową u konia oraz zasadą funkcjonowania.

Fizjologia jelit

         W środowisku naturalnym konie większość czasu spędzają na stałym pobieraniu niewielkiej ilości paszy. W związku z tym produkcja soku żołądkowego oraz praca jelit w przeciwieństwie do człowieka odbywa się u nich nieustannie, również wtedy, gdy zwierzęta te nie pobierają pokarmu. Cecha ta jest wykorzystywana do oceny przez lekarza weterynarii prawidłowej pracy ich układu pokarmowego. Przykładając stetoskop w odpowiednie miejsca na brzuchu, można usłyszeć pracę poszczególnych odcinków jelit. Treść pokarmowa przemieszcza się od żołądka poprzez jelito cienkie (dwunastnica, jelito czcze i kręte) do jelita grubego (jelito ślepe, okrężnica, jelito proste). Prawidłowe funkcjonowanie całego układu pokarmowego polega na trawieniu oraz sprawnym przemieszczaniu się treści pokarmowej, jak również przyswajaniu substancji odżywczych. Wnętrze jelit (głównie jelita ślepego) zasiedla mikroflora bakteryjna, przy udziale której zachodzi trawienie pokarmu. W trakcie przebiegu tych procesów tworzą się duże ilości gazów, których nadmiar jest wydalany na zewnątrz. Zahamowanie perystaltyki jelit skutkuje zaburzeniami ogólnoustrojowymi na skutek ucisku naczyń przez nadmiernie wypełnione (zgazowane) jelita, jak również przechodzenia do krwi toksyn pochodzących z namnożonych, patogennych bakterii oraz z rozkładu zalegającej treści pokarmowej.

Patogeneza porażennej niedrożności jelit

Poglądy na temat etiopatogenezy porażennej niedrożności jelit są zróżnicowane. Do najczęstszych przyczyn zahamowania motoryki jelit należą:

  • zabiegi chirurgiczne na jamie brzusznej,
  • długotrwałe rozdęcia jelit w następstwie niedrożności mechanicznych,
  • wstrząs i endotoksemia,
  • ostre zapalenie otrzewnej,
  • znaczne niedokrwienie jelit,
  • zmiany w zwojach i splotach nerwowych w obrębie jelit,
  • długotrwałe znieczulenie ogólne,
  • znaczna hipokalcemia (niedobór wapnia).

          Czasami zdarza się stałe upośledzenie czynności motorycznej jakiegoś odcinka jelita wskutek braku lub małej liczby neuronów oraz zmian patologicznych w zwojach i splotach nerwowych. Mogą to być wady wrodzone albo zmiany wtórne spowodowane długotrwałą endotoksemią, niedokrwieniem i wtórną śmiercią komórek.

Więcej o niedrożności porażennej jelit u koni przeczytasz we wrześniowym numerze "Koni i Rumaków".