WETERYNARIAHeadshaking_1.jpg
Zęby a head shaking

Tekst: lek. wet. Agnieszka Bestry
Foto: Paulina Dudzik

O konsekwencjach zaniedbań stomatologicznych u koni przekonał się każdy właściciel, który nie zapewnił odpowiedniej pielęgnacji zębów swojemu podopiecznemu.  Tym razem przyjrzymy się tzw. wilczym zębom i przetrwałym zębom mlecznym w ujęciu dość powszechnie występującego u koni – zarówno sportowych, jak i rekreacyjnych – syndromu head shaking.

Co oznacza termin head shaking?

Prawdopodobnie całkiem spore grono Czytelników miało do czynienia z uporczywym potrząsaniem głową przez ich konia z charakterystycznym szarpaniem w górę, dół i na boki, zarówno w spoczynku, przy lonżowaniu, jak i podczas jazdy wierzchem. Czasami do tego dochodziły obroty głową, parskania, kichania i pocieranie nosem o znajdujące się w pobliżu przedmioty, co dość często poprzedzone było drganiem warg i nozdrzy. To zastanawiające zachowanie to typowy objaw syndromu head shaking. Warto podkreślić, że w przypadku tej dolegliwości nie ma żadnych predylekcji rasowych, wiekowych czy co do płci. Niemniej jednak dr Medigan z Uniwersytetu w Davis – od wielu lat zajmująca sie etiologią i sposobami leczenia syndromu – ustaliła, iż schorzenie dotyka głównie konie w wieku od 3 do 18 lat (średni wiek 9,2 lat), w większości konie kasztanowate, potem gniade, kare, a na samym końcu siwe, w większości ras gorącokrwistych. Objawy dość często pojawiają się wczesną wiosną i latem, czasem tylko w słoneczne i upalne dni, choć mogą występować niezależnie od pory roku, zarówno podczas jazdy na hali, jak i w trakcie pory karmienia.

 

Możliwe przyczyny syndromu head shaking:
  • źle dopasowane wędzidło
  • wilcze zęby i ślepe wilcze zęby
  • choroby przyzębia
  • zaniedbane, nietarnikowane zęby
  • zapalenie ucha środkowego, wewnętrznego
  • schorzenia worków powietrznych, np. grzybica
  • inwazje pasożytów, tj. Psoroptes spp., Trombicula autumnalis
  • choroby oczu
  • choroby zatok
  • alergiczne naczynioruchowe zapalenie śluzówki nosa
  • krwiak sitowia
  • skroniowo-gnykowa osteoartropatia
  • wtórne podrażnienie nerwu trójdzielnego
  • charakter konia

Ustalenie przyczyny występowania syndromu nie jest niestety proste, gdyż dotyczyć może zarówno schorzeń związanych z samą głową konia (oczy, uszy, worki powietrzne, zęby, podrażnienie nerwu trójdzielnego itp.), inwazji pasożytów czy też w ostateczności nawet cech charakteru naszego podopiecznego. Niemniej jednak zawsze najlepiej jest zacząć poszukiwania od wyeliminowania najbardziej prozaicznych przyczyn. W moim przekonaniu takim najprostszym źródłem problemu mogą być zęby. Oczywiście należy również brać pod uwagę inne przyczyny, a badanie konia w kierunku syndromu head shaking powinno obejmować zarówno szczegółową ocenę stanu kanałów uszu, oczu, badanie endoskopowe górnych dróg oddechowych, zdjęcia radiologiczne czaszki, jak również szczegółową ocenę jamy ustnej. Dr Knottenbelt – światowej sławy specjalista z zakresu końskiej interny, profesor z Universytetu Liverpool – i wspomniana wcześniej dr Medigan uważają, iż przyczyną syndromu w większości przypadków jest wtórne podrażnienie nerwu trójdzielnego jako wynik reakcji na działanie promieni świetlnych (ang. photic secondary head shaking). Dochodzi wówczas do irytacji nerwu, a w konsekwencji do silnej reakcji bólowej, co objawia się na początku parskaniem, kichaniem, a następnie potrząsaniem głową. Jednak, biorąc pod uwagę naszą ścieżkę diagnostyczną, skupimy się na zębach.

Więcej o syndromie head shaking przeczytasz w lutowym wydaniu "Koni i Rumaków".