Cukrzyca_1.jpgCukrzyca u koni

Tekst: lek. wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Foto: Paulina Dudzik

Cukrzyca (łac. diabetes mellitus) należy do grupy chorób metabolicznych, która charakteryzuje się podwyższonym poziomem cukru we krwi (hiperglikemia), wynikającym z niedostatecznej produkcji lub działania insuliny.

W patogenezie choroby udział bierze wewnątrzwydzielnicza część trzustki (tzw. hormonalna), której masa wynosi w przybliżeniu ok. 3% masy całego narządu. Zbudowana jest z wysp trzustkowych zawierających kilka rodzajów komórek produkujących hormony, w tym trzy podstawowe:

• komórki alfa (A) – glukagon,
• komórki beta (B) – insulinę,
• komórki delta (D) – somatostatynę.

Funkcjonowanie tych hormonów uzależnione jest od poziomu glukozy we krwi. Insulina odpowiedzialna jest za obniżenie poziomu cukru, natomiast glukagon podwyższa jego poziom. Somatostatyna wywiera hamujący wpływ na sekrecję zarówno insuliny, jak i glukagonu. W cukrzycy dominująca rola przypada insulinie, dokładniej skutkom jej bezwzględnego lub względnego niedoboru.

Insulina koni

Insulina jest hormonem peptydowym o działaniu ogólnoustrojowym, który odgrywa zasadniczą rolę w metabolizmie węglowodanów, białek i tłuszczów. Cząsteczka insuliny składa się z dwóch łańcuchów peptydowych (białkowych). Krótszy łańcuch A zbudowany jest z 21, a dłuższy B z 30 aminokwasów. Różnice w budowie łańcuchów pomiędzy różnymi gatunkami zwierząt występują tylko w łańcuchu A. Łańcuch A koni różni się od ludzkiego tylko jednym aminokwasem w pozycji 9, co ułatwia diagnostykę i wykrywanie insuliny u koni za pomocą tych samych metod. Mimo zmian aminokwasów w łańcuchu właściwości są podobne. Tkankami docelowymi dla insuliny są głównie: tkanka tłuszczowa, mięśnie szkieletowe i wątroba. W stosunku do dwóch pierwszych rola insuliny sprowadza się do usprawnienia transportu glukozy do wnętrza komórek w celu jej dalszej przemiany. Transport tego cukru w wątrobie nie podlega wpływowi insuliny.

U koni istnieje silny związek między stężeniem glukozy a insuliny we krwi. Małe stężenie glukozy we krwi jest najsilniejszym stymulatorem wydzielania insuliny. Rozróżnia się dwa typy sekrecji tego hormonu:

• podstawową – obserwowaną na czczo,
• stymulowaną, np. spożytym pokarmem.

Normalne, fizjologiczne stężenie glukozy we krwi na czczo plasuje się w granicach 60-120 mg/ml. Podwyższony poziom cukru (powyżej 120 mg/100 ml) może wskazywać na zmniejszoną tolerancję glukozy i wczesne stadium jednej z postaci cukrzycy insulinoniezależnej (typu 2). Stężenie glukozy po posiłku zwiększa się, ale nie powinno przekraczać 180 mg/dl.

U koni wpływ na poziom glukozy we krwi mają również wysiłek fizyczny oraz forma treningu (próby wytrzymałościowe, sprawnościowe), podczas których obserwuje się zwiększenie stężenia glukozy.

Klasyfikacja cukrzycy

W najprostszym ujęciu cukrzycę można określić jako niedobór insuliny. Ze względu na przyczynę i przebieg choroby w medycynie człowieka wyróżnia się kilka typów cukrzycy: typ 1 – insulinozależny oraz typ 2 wtórny – insulinoniezależny, typ 3 – cukrzyca wynikająca z upośledzonej regulacji stężenia glukozy we krwi, typ 4 – cukrzyca ciężarnych. W odróżnieniu od człowieka, u zwierząt występuje głównie typ 1 i 2, natomiast cukrzyca ciężarnych jak dotąd nie została u nich opisana. W postaci typu 2 i 3 często pojawia się tzw. insulinooporność.

 

Więcej o cukrzycy u koni, m.in. jakie są typy cukrzycy i jakie objawy u konia powinny zaniepokoić właściciela dowiecie się z sierpniowego numeru "Koni i Rumaków"