ABC gotowych mieszanek paszowych i suplementów
Co oprócz owsa?

Tekst: Martyna Kaczmarek
Foto: Piotr Filipiuk

Mieszanki.JPGMimo iż w wielu polskich stajniach podstawę żywienia koni stanowią nadal owies i siano, coraz częściej właściciele i opiekunowie koni są świadomi, iż taka dieta nie jest w stanie do końca sprostać wymaganiom końskiego organizmu. Dlatego coraz popularniejsze staje się stosowanie pasz komercyjnych typu musli czy granulat. Mimo iż wiąże się to z wyższymi kosztami utrzymania, to dla koni bardziej wymagających, pracujących, hodowlanych czy rekonwalescentów, wprowadzenie gotowych mieszanek jest efektywnym sposobem na zapewnienie optymalnej diety uwzgledniającej zapotrzebowanie na niezbędne składniki pokarmowe, witaminy i minerały.

Co przemawia za stosowaniem gotowych mieszanek paszowych?

Patrząc na specyfikę budowy układu pokarmowego koni, można dojść do wniosku, że najbardziej optymalne byłoby stosowanie wyłącznie pasz objętościowych. Jednak w momencie kiedy konie poddawane są intensywnemu wysiłkowi, to może nie wystarczyć. Dlatego konieczne jest podniesienie energetyczności dawki pokarmowej, co najczęściej osiąga się poprzez wprowadzenie do diety ziaren owsa lub jęczmienia. Należy jednak pamiętać, że zboża są ubogie w witaminy i minerały, ponadto zawierają znaczne ilości skrobi, która podana w nadmiarze może negatywnie wpływać na układ pokarmowy konia. Stąd sensowne wydaje się zastosowanie pasz, które mogą pomóc uporać się z tymi problemami. Dobrze zbilansowane mieszanki oprócz odpowiedniej zawartości witamin i minerałów mają obniżony poziom węglowodanów niestrukturalnych na korzyść podniesienia zawartości włókien pokarmowych.

Dodatkowym atutem gotowych mieszanek są zastosowane w nich zabiegi technologiczne, które mają na celu poprawę strawności użytych komponentów. Procesy ekstruzji czy mikronizacji są w stanie poprawić strawność skrobi nawet o kilkadziesiąt procent.

Niewątpliwą zaletę stosowania gotowych pasz stanowi fakt, że skład chemiczny i jakość higieniczna użytych w nich komponentów są pod stałą kontrolą. Bądźmy szczerzy, rzadko który gospodarz czy właściciel stajni oddaje do analizy siano, owies czy inne produkty używane w diecie koni. Komponenty używane do mieszanek przemysłowych teoretycznie są zawsze badane i na tej podstawie dopiero dobierane są dodatki mineralne, witaminowe.

Jak dzielimy mieszanki paszowe?

Obecnie na rynku pojawia się coraz więcej mieszanek paszowych. Producenci w opisach produktów używają sformułowań typupasza pełnowartościowa, pełnoporcjowa, mieszanka uzupełniająca, dodatek mineralny itd. Często klient nie wie, na co się zdecydować, przez to, że opisy produktów są dla niego niezrozumiałe i w jego odczuciu niczym się od siebie nie różnią.

Najprostszym podziałem jest usystematyzowanie mieszanek jako pełnoporcjowe oraz uzupełniające:

– mieszanki pełnoporcjowe (inaczej pełnowartościowe) – pierwotną ideą ich powstania było zastąpienie wszystkich komponentów używanych w diecie konia (zarówno pasz treściwych, jak i objętościowych) jedną mieszanką. Połączenie wszystkich cech paszy treściwej i objętościowej oraz zamknięcie jej w jednej mieszance, która koniowi miałaby być podawana jako jedyna pasza, nie jest proste. Pewnie dlatego obecnie większość pasz noszących miano pełnoporcjowych to w zasadzie mieszanki treściwe, których stosowanie według zaleceń producenta pokrywa jedynie podstawowe potrzeby energetyczne oraz witaminowo-minerałowe, jednak oprócz wprowadzenia ich do diety konieczne jest stosowanie pasz objętościowych.

– mieszanki uzupełniające – są to produkty mocno skoncentrowane, które możemy zastosować w celu uzupełnienia niedoborów w diecie.

Najpopularniejszą grupą spośród mieszanek uzupełniających są produkty typu balancer. Mają one na celu uzupełnienie braków witamin i minerałów, wartościowych aminokwasów oraz tłuszczów, których ilość u koni karmionych wyłącznie sianem i ziarnami zbóż jest niewystarczająca. Zwykle podaje się niewielką ilość takiej mieszanki. Stosując 0,1-0,2 kg mieszanki na 100 kg masy ciała konia/dzień, jesteśmy w stanie pokryć całkowite zapotrzebowanie witaminowo-minerałowe.

W tej grupie znajdują się również produkty, których zastosowanie jest uzasadnione tylko w konkretnych przypadkach. Między innymi można zaliczyć do nich koncentraty białkowe dla młodych koni w treningu oraz tych, u których konieczna jest poprawa przyrostów masy mięśniowej; mieszanki dla klaczy wysokoźrebnych, karmiących; mieszanki dla sysaków, odsadków, roczniaków; produkty o wysokiej zawartości włókna surowego dla koni ze skłonnością do chorobliwego tycia i wiele innych.

Do grupy mieszanek uzupełniających należą też wysokoskoncentrowane mieszanki mineralne występujące najczęściej jako suplementy diety, charakteryzujące się podwyższoną zawartością substancji mineralnych i witamin. Często stosując 100-200 g dziennie, jesteśmy w stanie pokryć niedobory.

Na rynku dostępne są również suplementy o zwiększonej zawartości konkretnego składnika, np. selenu, wapnia, magnezu czy witaminy E. Skorzystanie z takiego suplementu jest zasadne w momencie zastosowania specyficznej diety wynikającej ze sposobu użytkowania konia (na przykład zastosowanie witaminy E i selenu w przypadku diety bogatej w tłuszcze) lub w momencie niedoboru konkretnego pierwiastka, które można stwierdzić po przeprowadzeniu badania krwi.

Więcej przeczytasz w październikowym numerze miesięcznika "Konie i Rumaki"