WETERYNARIA
Choroby układu nerwowego

Tekst: dr Alicja Iwaszko-Simonik
Foto: Paulina Dudzik

Choroby.jpgChoroby układu nerwowego to zaburzenia związane zarówno z nieprawidłowym organicznym funkcjonowaniem ośrodkowego oraz obwodowego układu nerwowego, jak również zaburzenia psychiczne. Najczęściej mają podłoże urazowe, zakaźne lub wrodzone. Natomiast zaburzenia psychogenne u zwierząt jak dotąd zostały słabo poznane, jednakże wyniki badań wskazują na obecność pewnych zaburzeń neurologicznych o podobnej etiologii jak u ludzi.

Zaburzenia organiczne

Objawy neurologiczne wynikają najczęściej z uszkodzenia mózgu i rdzenia kręgowego lub ucisku na poszczególne elementy układu nerwowego. U młodych koni najprawdopodobniej mamy do czynienia z chorobami dziedzicznymi, wrodzonymi lub zakaźnymi. U koni użytkowanych sportowo mogą pojawić się objawy neurologiczne spowodowane urazami. Natomiast u koni starszych można podejrzewać obecność zwyrodnień czy też nowotworów, skutkujących wystąpieniem objawów ze strony układu nerwowego. Z badań wynika, że objawy neurologiczne są najczęściej spowodowane uszkodzeniami mózgu i rdzenia kręgowego pochodzenia:

  • wirusowego (choroba bornajska, zakażenia herpeswirusowe EHV-1, wścieklizna oraz choroby egzotyczne – wirus gorączki zachodniego Nilu, wschodnie, zachodnie oraz wenezuelskie zapalenie mózgu koni),
  • bakteryjnego (zapalenie mózgu i opon mózgowych, ropień mózgu, tężec, botulizm),
  • pasożytniczego (pierwotniacze zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego),
  • urazowego (uraz mózgu, złamanie kości czaszki, kręgosłupa, obrzęk i krwiak mózgu),
  • nowotworowego (gruczolak, chłoniak).

Należy również pamiętać, że szereg substancji toksycznych (metale ciężkie, rośliny trujące czy mikotoksyny) również może powodować objawy nerwowe.

Do najczęstszych objawów, jakie właściciel konia może zaobserwować, należą: chwiejność chodu, drgawki, pokładanie się i ruchy wiosłowe kończyn, porażenia, zaburzenia świadomości, tj. senność, osowiałość. Często dochodzą do tego tzw. ruchy przymusowe, czyli wykonywane bez celu, np. ruchy maneżowe (kręcenie się wokół boksu), „parcie na przeszkody” – napieranie, uderzanie głową o ścianę.

Porażenia nerwów obwodowych

Porażenie nerwu twarzowego

Nerw twarzowy jest VII nerwem czaszkowym. Porażenie tego nerwu może być spowodowane jego uszkodzeniem mechanicznym lub na skutek zapalenia ucha środkowego, lub ślinianki na tle zakaźnym (herpeswirus). Przy jednostronnym porażeniu obserwuje się zwisanie ucha i wargi dolnej po chorej stronie.

Porażenie nerwu podjęzykowego

Nerw podjęzykowy jest XII nerwem czaszkowym. Przy porażeniu tego nerwu dochodzi do porażenia mięśni języka, co objawia się jego zwisaniem z jamy ustnej. Najczęstszą przyczyną jest złamanie żuchwy lub nagłe wyciągnięcie i szarpnięcie języka przez osobę przytrzymującą głowę konia. Porażenie nerwu XII może nastąpić także wskutek zakażenia wirusem wścieklizny lub jadem kiełbasianym.

Porażenie nerwu promieniowego

Nerw promieniowy odchodzi od tylnego odcinka splotu barkowego. Porażenie tego nerwu skutkuje utratą funkcji przez mięśnie prostowniki stawu łokciowego, nadgarstkowego i stawów palca. Objawia się to zwisaniem kończyny przedniej, zgiętej w nadgarstku. Kończyna wydaje się dłuższa niż zdrowa, a koń poruszając się, ciągnie tę kończynę po ziemi. Do porażenia nerwu promieniowego dochodzi wskutek głębokich zranień, urazów lub po długotrwałym leżeniu konia na boku, co prowadzi do upośledzonego ukrwienia.

Porażenie nerwu piszczelowego

Przy porażeniu tego nerwu następuje utrata czynności mięśni prostowników stawu skokowego oraz mięśni zginaczy palca. Podczas stania i stępowania koń ugina się na chorej kończynie oraz przesuwa kończynę do przodu po półkolu. Najczęstszą przyczyną porażenia nerwu piszczelowego jest upadek, kopnięcie i zmiażdżenie nerwu.

Więcej przeczytasz w kwietniowym numerze "Koni i Rumaków".