WETERYNARIA
Choroby serca

Tekst: lek. wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Foto: Paulina Dudzik

Choroby_serca.jpgU koni choroby układu krążenia, w tym serca, są trzecimi co do częstości występowania chorobami wewnętrznymi, po zaburzeniach układu pokarmowego oraz oddechowego. Mogą to być choroby pierwotne dotyczące bezpośrednio serca lub być konsekwencją innych chorób towarzyszących.

Układ krążenia, zwany sercowo-naczyniowym, składa się z części centralnej – serca oraz szeregu naczyń doprowadzających krew – tętnic i odprowadzających – żył. Jakiekolwiek zaburzenie funkcjonowania serca może mieć poważne konsekwencje dla życia zwierzęcia. Aby zrozumieć przyczyny rozwoju chorób serca, należy zapoznać się z jego budową i funkcjonowaniem.

Jak zbudowane jest serce?

Serce jest pompą wprawiającą krew w ruch i umożliwiającą transport tlenu i substancji odżywczych do wszystkich narządów oraz usuwanie z nich produktów szkodliwych. Narząd ten składa się z dwóch przedsionków oraz dwóch komór, oddzielonych od siebie szczelnymi przegrodami. Krew z niską zawartością tlenu zbierana jest z żył do prawego przedsionka, a dalej poprzez zastawkę trójdzielną do prawej komory. Następnie krew poprzez tętnicę płucną dostaje się do płuc, gdzie ulega natlenowaniu. Bogata w tlen krew z płuc wraca żyłami płucnymi do lewego przedsionka, skąd przez zastawkę dwudzielną (mitralną) wpada do lewej komory. Krew z lewej komory wtłaczana jest do tętnicy głównej – aorty, a następnie rozprowadzana jest do wszystkich tkanek organizmu.

Koń ma bardzo duży mięsień sercowy, stanowiący ok. 1% masy całego organizmu i mogący ważyć nawet do 10 kg. Ta potężna pompa tłoczy ok. 25-40 litrów krwi/minutę, co jest przejawem znakomitego przystosowania tego gatunku zwierząt do długotrwałego i wyczerpującego wysiłku fizycznego. Z racji tego, że koń jest wykorzystywany w dyscyplinach wymagających szybkości i wytrwałości, praca jego serca musi być na najwyższym poziomie. Stąd też wszelkie zaburzenia obniżające jego wydolność mają większe znaczenie w porównaniu do innych gatunków zwierząt.

Choroby serca

Konie zazwyczaj nie chorują na te jednostki chorobowe, które dominują u ludzi, tj. atak serca (zawał) lub miażdżyca tętnic. Cierpią natomiast na szereg innych chorób serca wpływających na częstość uderzeń oraz rytm jego pracy.

Głównymi objawami chorób serca są:

  • nietolerancja wysiłkowa, szybkie męczenie się,
  • utrata kondycji,
  • skrócony i przyspieszony oddech,
  • duszność,
  • omdlenia,
  • obrzęki zastoinowe w okolicach kończyn oraz spodniej części klatki piersiowej i brzucha (zimne, o ciastowatej konsystencji).

W zależności od stopnia choroby objawy te mogą być widoczne dopiero podczas wyczerpującego wysiłku. Natomiast poważne zaburzenia funkcjonowania serca mogą uwidaczniać się już w trakcie umiarkowanej aktywności, a nawet w spoczynku.

Przydatnymi metodami w diagnozie zaburzeń serca są badania osłuchowe oraz echokardiograficzne metodą Dopplera, która pozwala ocenić nie tylko budowę i pracę serca, ale również przepływ krwi.

Niewydolność serca

Niewydolność serca to jednostka chorobowa polegająca na niedostatecznym zaopatrzeniu tkanek obwodowych w tlen i substancje odżywcze. Wyróżnia się niewydolność skurczową, polegającą na słabym wyrzucie krwi z komory i niewydolność rozkurczową, polegającą na braku możliwości przyjęcia krwi spływającej z obwodu. Główną przyczyną niewydolności jest uszkodzenie mięśnia sercowego. Powoduje to zastój krwi na obwodzie i w naczyniach płucnych oraz niedostateczne ukrwienie narządów wewnętrznych. Pojawia się obrzęk płuc, wodopiersie i/lub wodobrzusze. Zwierzę szybko się męczy i ma przyspieszoną akcję serca. Po próbie wysiłkowej długo powraca do wartości wyjściowych.

Więcej o chorobach układu krążenia u koni przeczytasz w lipcowym numerze "Koni i Rumaków".