Choroba wrzodowa u koni – leczenie, żywienie, profilaktyka

Tekst: Martyna Kaczmarek
Foto: Piotr Filipiuk

Choroba_wrzodowa.JPGCoraz częściej w środowisku jeździeckim oraz hodowlanym można spotkać się z rozmowami na temat występowania choroby wrzodowej u koni. Z danych naukowych wynika, że dotyka ona nawet 90% koni wyścigowych, ok. 58% badanych koni rekreacyjnych oraz prawie 80% koni sportowych. Owrzodzenie błony śluzowej żołądka zdiagnozowano również u ponad 20% źrebiąt. Badania pokazują, że wrzody żołądka są coraz częstszym problemem zdrowotnym u koni, bez względu na wiek czy sposób użytkowania. Ponadto owrzodzenia małego lub średniego stopnia często przebiegają bez charakterystycznych objawów klinicznych, przez co nie są diagnozowane we wczesnej fazie.

Jakie są przyczyny choroby wrzodowej?

Najprościej ujmując, zespół wrzodów żołądka powstaje w wyniku działania soków trawiennych na błonę śluzową przełyku, żołądka oraz bliższego odcinka dwunastnicy. Produkcja soku żołądkowego u koni jest procesem ciągłym ze względu na ich fizjologiczne przystosowanie do stałego przyjmowania (i trawienia na bieżąco) małych porcji pasz objętościowych. Konie użytkowane przez człowieka żyją w warunkach dalekich od naturalnych. Karmienie paszą treściwą, często podzieloną tylko na dwa odpasy w ciągu dnia, czy też niewystarczające dawki siana powodują, że w żołądku zalega sok żołądkowy. Podrażnia on śluzówkę, a zawarte w nim enzymy trawienne zaczynają ją nadtrawiać. W efekcie takiego procesu powstają stany zapalne, z których rozwijają się ranki, czyli owrzodzenia.

Kolejnym czynnikiem wywołującym wrzody jest stres, który najczęściej objawia się podczas wyjazdów na zawody. Zmiana stajni czy transport są sporym przeżyciem dla konia, jednakże zwierzęta mogą stresować się również podczas codziennych treningów. Nawet zmiana towarzysza w boksie obok czy nowy członek stada na padoku (ustalanie nowej hierarchii) zaburza równowagę w końskim świecie.

Szczególnie ostrożnym należy być podczas długotrwałego stosowania leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych (np. u koni ze zmianami zwyrodnieniowymi), ponieważ również może przyczynić się to do podrażnień błony śluzowej żołądka.

Objawy oraz diagnoza

Często bagatelizowanymi pierwszymi objawami mogą być: apatia zwierzęcia, zmniejszenie apetytu, gorsza wydolność wysiłkowa, polegiwanie czy matowa sierść. Bardziej charakterystyczne objawy to: częste kolki, biegunki, podnoszenie górnej wargi, zgrzytanie zębami, obfite ślinienie oraz bardzo często towarzyszące chudnięcie zwierzęcia. Zdarza się jednak, że choroba przebiega bezobjawowo lub koń ma tylko jeden z wymienionych symptomów. Wspomniane objawy mogą sugerować problem, jednak aby postawić trafną diagnozę i rozpocząć kurację farmakologiczną, konieczne jest wykonanie badania przy użyciu gastroskopu.

Wrzody to nie wyrok dla konia – da się je leczyć

Jeżeli lekarz weterynarii zdiagnozuje u konia chorobę wrzodową, niezbędna będzie terapia farmakologiczna. Bardzo ważne jest to, żeby diagnoza została postawiona na wczesnym etapie. Stosując leki oraz odpowiednią dietę, można uchronić konia przed rozwojem choroby wrzodowej, która w pewnym momencie może wymagać leczenia operacyjnego lub nawet doprowadzić do śmierci zwierzęcia.

Na początku leczenia należy ograniczyć czynniki sklasyfikowane wyżej jako sprzyjające rozwojowi choroby. Trzeba okresowo wyłączyć konia z pracy oraz udziału w zawodach, umożliwić wielogodzinny pobyt na pastwisku, ewentualnie padoku ze stałym dostępem do paszy objętościowej. Dzięki dobrze dobranej, zbilansowanej diecie można poprawić efektywność leczenia farmakologicznego, kontrolować dobrostan zwierzęcia i zminimalizować nawroty choroby, również po powrocie konia do użytkowania.

Więcej przeczytasz w kwietniowym numerze miesięcznika "Konie i Rumaki"