WETERYNARIA
Biegunki u źrebiąt

Tekst: dr n.wet. Alicja Iwaszko-Simonik
Zakład Patofizjologii, Wydział Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu
Foto: Paulina Dudzik-Deko

Biegunki.jpgBiegunka to objaw zaburzeń w przewodzie pokarmowym, będący najczęściej następstwem zapalenia jelit. U źrebiąt objaw ten wiąże się przede wszystkim z chorobami jelita cienkiego. Jest wiele przyczyn powodujących wystąpienie biegunek u źrebiąt. Podzielono je na czynniki niezakaźne oraz zakaźne, jak i zatrucia. Choć w obu przypadkach objawy kliniczne są podobne, to od rodzaju czynnika wywołującego biegunkę zależy rokowanie.

Biegunki tła niezakaźnego

• Biegunka rujowa

Biegunka rujowa, zwana też estrogenną, występuje u źrebiąt pomiędzy 6. a 14. dniem życia. Obserwowana jest u noworodków w czasie pierwszej rui poźrebięcej u klaczy. To normalne zjawisko fizjologiczne, przebiegające z zachowaniem prawidłowej funkcji jelit. Zachowanie zwierząt nie ulega zmianie. Źrebięta są aktywne, wykazują apetyt, nie mają gorączki. Konsystencja kału może być różna, od wodnistej do ciastowatej. Leczenie zazwyczaj nie jest wymagane, gdyż noworodki nie wykazują objawów odwodnienia. Jedynie w celu ochrony skóry wokół odbytu przed maceracją zaleca się stosowanie maści na bazie wazeliny lub cynku.

• Biegunka wtórna do zatrzymania smółki

Ten rodzaj biegunki pojawia się w trakcie bądź po wyleczeniu zatrzymania smółki u źrebięcia. Wodniste masy kałowe przedostają się dookoła czopu zatykającego ostatni odcinek jelita. Występuje na skutek stosowania preparatów przeczyszczających, ograniczenia żywienia i stresu. Zazwyczaj biegunka jest średnio nasilona i ustępuje po kilku dniach. W związku z tym nie jest wymagane dodatkowe leczenie.

• Niedobór laktazy

Niedobór laktazy, zwany również nietolerancją laktozy, to zaburzenie pokarmowe polegające na niedoborze enzymu laktazy. Laktaza odpowiedzialna jest za trawienie cukru laktozy, obecnej w mleku. Do niedoboru laktazy dochodzi wskutek uszkodzenia komórek w jelicie cienkim produkujących ten enzym. Niestrawiona laktoza przechodzi do jelita ślepego i okrężnicy, powodując namnożenie bakterii produkujących gazów i rozwój biegunki. Objawami nietolerancji laktozy są wzdęcie jamy brzusznej i bóle morzyskowe. Może wystąpić posmutnienie, osłabienie, spadek masy ciała i odwodnienie. W celu postawienia prawidłowej diagnozy przeprowadza się test tolerancji laktozy. Przez sondę żołądkową lub butelką podaje się źrebakowi roztwór laktozy, natomiast we krwi określa się poziom glukozy. W przypadku potwierdzenia nietolerancji laktozy chorym źrebiętom podaje się doustnie laktazę. Zazwyczaj leczenie prowadzi się 2-3 tygodnie, do czasu, aż uszkodzone komórki zregenerują się. W przypadku starszych źrebiąt zaleca się ich odsadzenie od matki.

• Zapiaszczenie jelit

Spożywanie przez źrebię dużej ilości piasku może skutkować podrażnieniem jelita i jego zapaleniem. Dotyczy to zwierząt przebywających większość czasu na piaszczystych padokach. Główny objaw to biegunka składająca się niemal wyłącznie z piasku. Mogą też występować bóle morzyskowe, utrata masy ciała, nawracająca gorączka. Biegunka wywołana zapiaszczeniem jelit rzadko przebiega razem z odwodnieniem i zaburzeniami krążenia, chyba że doszło do znacznego uszkodzenia błony śluzowej jelit. Obecność piasku bada się poprzez zmieszanie próbki kału z wodą wewnątrz rękawicy do badania rektalnego i obserwując jego ilość na dnie rękawicy. W leczeniu stosuje się środki przeczyszczające i poślizgowe (olej parafinowy) oraz nasiona babki psyllium, które uwalniają duże ilości śluzu.

• Błędy żywieniowe

Błędy żywieniowe występują najczęściej u źrebiąt karmionych sztucznie mlekiem w proszku. Mogą wynikać z jego nieodpowiedniej ilości, niewłaściwego składu i wymieszania, złej temperatury, karmienia mieszanką pozostałą z poprzedniego karmienia. Niezwykle istotne jest żywienie źrebiąt noworodków, które mogą mieć różnego rodzaju niedobory immunologiczne z powodu braku siary. Predysponuje to do zakażeń jelitowych.

• Biegunka spowodowana stosowaniem antybiotyków

Ten rodzaj biegunki wiąże się najczęściej z doustnym podawaniem antybiotyków, które powodują zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Może również wystąpić po podawaniu leków iniekcyjnie. Biegunka występuje po rozpoczęciu terapii antybiotykami lub tuż po jej zakończeniu. Źrebięta zazwyczaj nie gorączkują, jednak postęp choroby może prowadzić do odwodnienia. Konieczne jest natychmiastowe przerwanie terapii antybiotykami u źrebiąt lub zmiana na leki nieprzechodzące do jelit. Zaleca się podawanie probiotyków w celu uzupełnienia flory bakteryjnej.

Więcej przeczytasz w lipcowym numerze miesięcznika "Konie i Rumaki"