Wpływ hipoterapii na poczucie równowagi u dzieci z zespołem Downa.

Opracowanie tekstu: Karolina Umerle

Zdjęcia: Paulina Bielawska

Czym jest zespół Downa?

Na świecie, niezależnie od strefy klimatycznej i położenia geograficznego, co 600.–800. dziecko rodzi się z ze­społem Downa. Częściej spo­tyka się tę chorobę u chłopców. Aż w 95–96% jest to tzw. trisomia 21. Nie znaleziono żadnego czynnika środowiskowego, który by miał wpływ na występowanie tej wady ge­netycznej. Jedynie wiek rodziców, a zwłaszcza matki, ma tu decydujący wpływ. Być może ważnym czynnikiem jest starzenie się komórek jajo­wych. Jednak to tylko hipotezy. Proces niewłaściwego podziału może nastąpić na różnych etapach rozwoju komórki, np. jeszcze w czasie tworzenia się komórek rozrodczych. Wtedy plemnik, albo komórka jajowa, zamiast 23 chromosomów ma 24. Kiedy taka komórka rozrodcza połączy się z drugą, mającą 23 chromosomy, aby utwo­rzyć zapłodnione jajo, nowa komórka będzie mieć 47 zamiast 46 chromosomów. Podobna sytuacja może nastąpić na późniejszym etapie rozwoju płodu, w trakcie podziału komórek. Gdy jedna z par chromosomów nie może się rozdzielić, powstają dwie komórki, mające 47 i 45 chromosomów. Główną charakterys­tyczną cechą zespołu Downa jest obecność dodatkowego chromosomu przy parze 21 (trisomia 21). Jest to zresztą prawidłowy chromosom, pochodzący od ojca lub matki.

Mimo że zespół Downa jest jedną z najlepiej zidentyfikowanych i opisanych medycznie chorób genetycznych, nadal pokutują stereotypowe poglądy na jego temat. Jednym z nich, głęboko zakorzenionym w społeczeństwie, jest przekonanie o bardzo ograniczonych możliwościach dzieci z zespołem Downa. Wielu specjalistów, ale także przeciętnych ludzi, postrzega je jako kochające, towarzyskie, uzdolnione muzycznie, lecz niezbyt „rozgarnięte” osoby. Ten rozpowszechniony mit odzwierciedla opinię, według której wszystkie osoby z zespołem Downa są do siebie bardzo podobne pod względem osobowości i poziomu możliwości. Uogólnienia te jednak nie znajdują potwierdzenia ani w codziennym życiu, ani w badaniach naukowych. To, co łączy osoby z zespołem Downa i zarazem jest jednym z najbardziej charakterystycznych cech tego zespołu, to właśnie duże zróżnicowanie indywidualne rozwoju.

Należy odrzucić stereotyp o dzieciach z zespołem Downa jako grupie jednakowej pod względem rozwoju i zachowania. Wśród dzieci z tym zespołem istnieje duża rozpiętość możliwości jak pośród dzieci sprawnych. Oznacza to, że nie ma dwóch takich samych osób z zespołem Downa, tak jak nie ma dwóch identycznych osób bez tego zespołu. Dzieci, oprócz dodatkowego chromosomu, mają również cechy swoich rodziców: temperament, wygląd, poczucie humoru. Zespół Downa jest zaburzeniem genetycznym, które towarzyszy dzieciom, nie zaś je definiuje. Jest czymś, co dziecko ma, a nie czymś, czym ono jest! Jak wspomniałam: materiał genetyczny to nie tylko nadliczbowy (cały lub fragment) chromosom 21, to również indywidualne cechy, sprawiające, że dziecko jest jedyną i niepowtarzalną osobą!

Hipoterapia u dzieci z zespołem Downa

Aby zrozumieć efekty działania ruchu konia na pacjenta, należy przeanalizować, jak zwierzę porusza się w stępie. Stęp jest chodem czterotaktowym, w którym zarów­no tylne, jak i przednie nogi konia poruszają się najpierw po jednej, jak i po drugiej. Ta sekwencja ruchu przebiega następująco: lewa tylna, lewa przednia, prawa tylna, prawa przednia. Impuls ruchu pochodzi od konia, dlatego ważne są dla nas fazy jego tylnych kończyn. Po­równanie ruchów miednicy u konia i czło­wieka wykazało, że zachodzi znaczne podo­bieństwo w przemieszczeniu się miednicy u konia i u człowieka.